A orina no chan do baño: a caída que partiu en dous a perna dunha veciña do Couto

Setenta anos, esclerose, unha vida activa e un esvarón no cuarto de baño. A combinación perfecta para que todo se rompa en segundos. Benita Servia Quintián, veciña do barrio ourensán de O Couto, sábeo ben. Hai uns días, ao entrar no aseo, o seu pé atopou unha superficie mollada. Alguén ouriñara fóra do retrete. Ela esvarou. O resultado: fractura de tibia e peroné. Dous ósos partidos. Unha recuperación que se mide en meses.

Non é un accidente excepcional. Os datos do Instituto de Saúde Carlos III levan anos alertando: as caídas no fogar son a primeira causa de lesións graves entre os maiores de 65 anos en España. E o baño, coas súas superficies húmidas e chans esvaradizos, concentra boa parte deses sinistros. Pero a historia de Benita, contada por ela mesma, ten un matiz que doe especialmente: o detalle doméstico, a falta de coidado doutro, o xesto cotián que se converte en trampa.

Unha veciña que non se frea, aínda que o corpo avise

Benita recoñece que ten esclerose, unha enfermidade que afecta ás súas articulacións e que a fai máis vulnerable. Tamén admite que xa caeu noutras ocasións. “Pero non me freo”, di. E esa filosofía, a de seguir adiante malia as limitacións, ten o seu lado heroico e o seu lado perigoso. Nesta ocasión, o perigo materializouse no chan do baño. A dor foi tan intensa que, a pesar de que lle ensinaran técnicas para levantarse tras unha caída, quedou paralizada. Inmóbil. Ata que o seu fillo puido acudir a axudala.

Afortunadamente, a medula non resultou afectada. Pero a tibia e o peroné non correron a mesma sorte. Dúas fracturas que obrigaron a unha intervención cirúrxica e a un proceso de rehabilitación que, aos seus 70 anos, se antolla longo e tedioso. “O que máis me fastidió foi non poder planchar”, confesa. Unha frase que, en aparencia trivial, revela moito: a perda de autonomía nas pequenas tarefas domésticas é, para moitas persoas maiores, o verdadeiro golpe.

O baño, a habitación máis perigosa da casa

A experiencia de Benita non é un caso illado. As estatísticas do Ministerio de Sanidade indican que o 40% dos accidentes domésticos graves en persoas maiores ocorren no baño. Chans mollados, alfombras mal fixadas, falta de barras de apoio, mala iluminación. Factores que, combinados coa perda de reflexos e a fraxilidade ósea propia da idade, converten un xesto tan simple como entrar a lavar as mans nunha operación de alto risco.

No caso da veciña de O Couto, o detonante foi a falta de hixiene doutra persoa. Alguén, segundo o seu relato, ouriñou fóra do inodoro. O líquido quedou no chan. Ela entrou, pisou, esvarou. E o resto é dor, quirófano e rehabilitación no Centro Sito del Valle, onde estes días se recupera con exercicios supervisados por fisioterapeutas. “Ensínanche a levantarte, pero cando a dor é tan forte non podes nin moverte”, explica.

Prevención: pequenos xestos que evitan grandes traxedias

Os expertos en xeriatría levan anos insistindo na necesidade de adaptar os fogares ás necesidades das persoas maiores. Barras na ducha, chans antiesvaradizos, eliminar alfombras soltas, mellorar a iluminación nocturna. Medidas que, en moitos casos, custan menos de cen euros e poden evitar fracturas de cadeira, de pulso ou, como no caso de Benita, de tibia e peroné.

Porén, a prevención non só depende da infraestrutura. Tamén da convivencia. Un xesto tan simple como asegurarse de que o baño queda seco despois de usalo pode marcar a diferenza. Ou, como neste caso, ter a precaución de non deixar urina no chan. Parece obvio, pero non o é tanto cando se convive con persoas que, por présas, falta de atención ou simplemente desidia, non reparan nas consecuencias dos seus actos.