A Ribeira Sacra ante o espello da Unesco: unha oportunidade para repensar a súa candidatura
O ditame que abre unha nova etapa
A decisión do Comité de Patrimonio Mundial da Unesco de devolver a candidatura da Ribeira Sacra a España, lonxe de interpretarse como un rexeitamento definitivo, debe entenderse como un convite á reflexión e ao perfeccionamento do expediente. O organismo internacional, tras un tenso debate que se prolongou durante preto de 45 minutos, optou pola figura do *referral*, unha ferramenta que permite aos países solicitantes reformar as súas propostas co acompañamento técnico do Icomos.
Esta resolución, aínda que poida xerar desalento entre os impulsores do proxecto, constitúe en realidade unha práctica habitual nos procesos de avaliación da Unesco. Non son poucos os enclaves que transitaron por este mesmo camiño antes de obter o ansiado recoñecemento. A chave reside agora en como España, e particularmente as administracións galegas, xestionarán esta fase de revisión.
As discrepancias técnicas que marcaron o debate
O máis revelador do proceso non foi tanto o resultado final como as posicións expresadas durante a deliberación. Algúns países membros, entre os que destacaban Chequia e Suíza, defenderon unha postura máis esixente, avogando mesmo pola opción do *deferral*, que tería implicado presentar unha candidatura practicamente desde cero. Estas nacións insistiron na necesidade de respectar escrupulosamente os informes técnicos elaborados por organismos especializados como o Icomos.
Resulta especialmente significativa a declaración da delegación checa, que aclarou non poñer en dúbida a calidade paisaxística da Ribeira Sacra, senón a adecuación da candidatura presentada. Esta matización é fundamental, porque separa o valor intrínseco do territorio da calidade do expediente administrativo. O recoñecemento da beleza da paisaxe non se discute; o que se cuestiona é se a documentación reflicte adecuadamente os criterios esixidos pola Unesco.
Un proceso marcado pola tensión diplomática
A sesión do luns non foi un trámite sinxelo. Tras a pausa para comer, sucedéronse negociacións informais que tentaron desbloquear a situación. A primeira emenda, presentada por Perú, Tanzania e Ucraína, que solicitaba directamente a inscrición na lista de Patrimonio Mundial, foi retirada para dar paso a unha segunda proposta máis realista: a devolución da candidatura a España para a súa reformulación.
Esta segunda emenda tampouco logrou un respaldo unánime e tivo que superar diversas resistencias para alcanzar a maioría necesaria. Algunhas delegacións, especialmente as de tradición máis esixente en materia de patrimonio, consideraban que a opción máis rigorosa era o aprazamento total. O feito de que finalmente se optase polo *referral* revela un equilibrio delicado entre quen querían salvar a candidatura e quen demandaban unha revisión máis profunda.
As leccións doutros procesos similares
A historia recente da Unesco demostra que o *referral* non é un punto final, senón un punto e seguido. Numerosos enclaves lograron finalmente o recoñecemento despois de pasar por esta fase de revisión. O determinante non é tanto o ditame inicial como a capacidade das administracións para corrixir as deficiencias sinaladas e presentar un expediente fortalecido.
Neste sentido, a Ribeira Sacra conta cun aval incuestionable: o seu valor paisaxístico, histórico e cultural está fóra de toda dúbida. Os viñedos en socalcos, os mosteiros medievais e o canón do Sil conforman un conxunto que poucos discuten. O desafío é trasladar esa realidade a un expediente técnico que cumpra cos esixentes estándares do organismo internacional.
O papel das administracións na nova fase
Corresponde agora ás administracións implicadas —Xunta de Galicia, deputacións e concellos— coo
