A ninguén se lle escapa que os recibos municipais se converteron nunha losa cada vez máis pesada para as economías familiares. Despois das fortes subidas aplicadas durante o pasado exercicio e no actual calendario fiscal, o tributo pola recollida de residuos prepara novos e implacables incrementos nos próximos meses. O bolso do contribuínte galego volverá a notar o impacto dunha xestión que esixe ingentes cantidades de diñeiro público para adaptarse aos novos tempos.
O peaxe obrigatorio dun modelo ecolóxico
Convén lembrar que a transición medioambiental imposta dende Europa ten un custo directo e inmediato. A progresiva implantación do contedor marrón, destinado de forma exclusiva á materia orgánica, supuxo un desembolso monumental para as arcas locais. Dende os grandes núcleos urbanos de A Coruña e Vigo ata os pequenos concellos rurais da provincia de Ourense, as administracións víronse obrigadas a transformar os seus servizos por completo.
Demasiados gastos de golpe para os concellos con orzamentos axustados. Adaptar as flotas de camións, contratar novo persoal especializado e reorganizar rutas centenarias custa unha verdadeira fortuna. Quen pensaba que o forte repunte económico sufrido nos últimos anos era un mero axuste puntual equivícase de plano. Fontes do sector municipal admiten sen complexos que o custo real de tratar o lixo se disparou de maneira estrutural.
A todo isto súmase a imperiosa necesidade de reformar as plantas de tratamento tradicionais para procesar o novo compostaxe. Simplemente, as vellas instalacións de reciclaxe e vertedoiro non serven para os estándares actuais. Derrubalas, reformalas ou construír macrocomplexos modernos esixe un esforzo orzamentario brutal que, inevitablemente, acaba repercutindo no padrón municipal.
O desequilibrio territorial e o impacto doméstico
Difícil atopar hoxe en día un fogar que non se queixe amargamente da última remesa de impostos. Basta con mirar a cesta da compra, sumar a inflación galopante dos últimos exercicios e comprobar como a capacidade de aforro das clases medias se reduce a unha velocidade alarmante. Ao abrir a notificación do recibo, o veciño de calquera recuncho da xeografía galega atópase cun recargo substancial na partida de xestión de residuos.
Poucas veces se explica con claridade suficiente como se calcula exactamente esta taxa que grava o vertido diario. O certo é que a paulatina esixencia legal en materia de reciclaxe obriga a xirar a chave do contribuín unha e outra vez. Non parece casualidade que este encarecemento xeneralizado coincida coas normativas europeas máis estrictas sobre economía circular e redución da pegada de carbono.
Por iso, convén poñer o foco no diferente ritmo de adopción do quinto contedor. Mentres as grandes cidades loitan contra a incivilidade e a saturación de servizos durante as aglomeracións turísticas do verán, o mundo rural afronta o reto da dispersión. Recoller a fracción orgánica nas aldeas do interior, nas comarcas de montaña ou nas zonas costeiras de difícil acceso multiplica o custo por habitante de maneira exponencial. O desembolso non afecta por igual a todos os territorios, aínda que a tendencia imparable ao alza é unha realidade uniforme en toda a comunidade autónoma.
A repartición da carga financeira
Funciona mellor o sistema de reciclaxe, polo menos no papel, e iso é innegable. Con todo, aí está a gran clave do conflito político e social desta legislatura: quen asume o pago directo da modernización non é sempre quen tomou as decisións técnicas no seu día. Un alto cargo da administración local recoñece en privado que, sen o respaldo económico continuo dos veciños, o modelo de recollida selectiva colapsaría por pura inanición.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
