A Xunta dispara a alerta por seca en 32 concellos de Pontevedra e A Coruña

O reloxo da seca en Galicia non fai máis que avanzar sen freo. Tras máis de dous meses rexistrando caudais dos ríos por debaixo dos limiares considerados normais e sen atisbar un cambio de tendencia climatolóxica no horizonte a curto prazo, a administración autonómica tomou a decisión de activar a situación de alerta por escaseza de auga. A medida golpea de cheo a 32 concellos repartidos entre as provincias de Pontevedra e A Coruña, consolidando unha etapa de preocupación profunda no ciclo hidrolóxico da comunidade.

Da prealerta á alerta efectiva: a agonía dos caudais

Ninguén nas comunidades de regantes nin nos concellos afectados esperaba xa un milagre meteorolóxico a estas alturas do verán. As miradas estaban postas na Consellería de Medio Rural e nos comités de seca, que finalmente optaron por premer o acelerador das restricións institucionais. Estes 32 concellos non son descoñecedores da problemática hídrica, dado que desde os primeiros días do mes de xullo xa se atopaban inmersos nunha fase de prealerta debido ao descenso preocupante e continuo dos niveis de auga.

A orixe desta crise localizada céntrase de xeito principal en dúas zonas xeográficas moi sensibles para o abastecemento da poboación. Por un lado, o exhaustivo seguimento da conca do río Lérez, unha arteria fundamental para a comarca de Pontevedra cuxo caudal foi minguando semana tras semana ata situarse en niveis críticos. Por outro lado, a situación na zona xeográfica que abrangue desde o río Anllóns e a Costa da Coruña, estendéndose sen pausa no mapa ata alcanzar o límite administrativo natural co concello de Arteixo.

Dificilmente se pode reverter unha seca desta magnitude sen chuvias copiosas e sostidas. Aí está a clave dun problema que transcende o ambiental para converterse nun asunto de pura supervivencia económica e loxística para moitos concellos costeiros e interiores das dúas provincias. A falta de precipitacións durante a primavera e a primeira metade do verán fixo mella nos encoros e no propio leito dos ríos, que amosan un aspecto desolador, con grandes extensións de pedras e terra seca á vista en zonas habitualmente cubertas pola auga corrente.

O caso do subsistema de Baiona: medidas a medio gas

Non é menor o dato que saíu á luz no mesmo paquete de medidas urxentes adoptadas pola administración galega. Fontes do sector hidrolóxico confirman que tamén se interveu no subsistema de abastecemento de Baiona, unha área de enorme transcendencia demográfica e turística en plena tempada estival, especialmente durante o mes de agosto. Este núcleo pertence organicamente á unidade territorial xestionada arredor da conca do río Verdugo.

Ata a data, esta zona específica do extremo sur das Rías Baixas atopábase catalogada nunha fase de simple seguimento, á espera de ver como evolucionaban as precipitacións e as temperaturas. Con todo, a inacción xa non era unha vía viable. O certo é que se acordou aplicar de inmediato unha serie de medidas restritivas operativas que resultan totalmente equivalentes a un escenario formal de alerta. A peculiaridade legal desta manobra radica en que, a pesar de activar protocolos severos de aforro, o departamento da Xunta optou por non chegar a declarar oficialmente esa alerta sobre o papel. É unha distinción administrativa relevante, pero que no día a día dos veciños se traduce na mesma presión sobre o uso racional do recurso hídrico.