O temporal derruba en Cospeito as antenas alemás: feridas de guerra na Terra Chá

O vento non perdona nin aos xigantes de ferro. O recente temporal derrubou na comarca de A Terra Chá as dúas antenas alemás de Cospeito, instalacións históricas que durante a Segunda Guerra Mundial funcionaron como un primitivo sistema de xeolocalización para o exército nazi. Mentres decenas de curiosos se achegaban ás inmediacións das localidades de Momán e O Arneiro para observar os restos da torre caída, o episodio veu pór sobre a mesa un capítulo da historia de Galicia raras veces transitado.

O abstracto corazón do espionaxe nazi na península

Convén lembrar o escenario político e militar da época para entender o que facían esas estruturas en plena xeografía luguesa. Tras o final da Guerra Civil Española, o réxime emerxente mantivo unha profunda débeda de gratitude coas potencias do Eixo. Sen o decisivo apoio loxístico, as tropas e o material bélico facilitados por Alemaña e Italia, o desenvolvemento daquel conflito tería sido ostensiblemente distinto. A ninguén se lle escapa que esta relación forxada na contenda se traduciu, anos despois, nun altísimo prezo estratéxico.

Aquela connivencia ideológica abriu as portas da península ao Abwehr. O Servizo de Intelixencia Alemán texeu durante os anos previos á contenda mundial unha complexísima rede de lazos, contactos e favores coas forzas de seguridade españolas, os altos mandos do Exército e a cúpula da Falanxe. A colaboración non foi casual, senón perfectamente articulada desde a cúpula do poder. O certo é que aqueles contactos resultaron determinantes.

Movidos pola certeza dun inminente conflito global, no verán de 1939 os mandos xermanos empezaron a despregar a súa infraestrutura. O xefe do espionaxe alemán ordenou a creación dunha rede de postos avanzados de contraespionaxe e vixilancia nos países que teoricamente permanecerían neutrais cando estalase a guerra en Europa. Bautizadas co nome de Organizacións de Guerra, estas delegacións extraterritoriais operaron sempre co visto e bo das autoridades de Madrid. Demasiada influencia para ser unha simple embaixada.

Unha estrutura colosal en territorio galego

Poucas veces unha rede clandestina acadou tales cotas de xigantismo operativo. A delegación da Organización de Guerra despregada en España chegou a converterse, por ampla marxe, na maior infraestrutura do Servizo de Intelixencia Alemán no estranxeiro. Unha auténtica máquina de espionaxe cun orzamento mensual de cen millóns das antigas pesetas, unha nómina directa que superaba as dúcentas persoas e unha forza laboral e de confidentes que rozaba a cifra de dous mil axentes e colaboradores repartidos por todo o país. A cifra fala por si soa.

Aquela rede humana precisaba un soporte técnico á altura das súas ambicións. Para garantir o control das comunicacións e o seguimento dos movementos marítimos e aéreos, os alemáns despregaron unha ampla estrutura de estacións de radio e centros de escoita e vixilancia. E aí está a clave da presenza militar teutona en A Terra Chá. As chairas da comarca luguesa ofrecían un marco xeográfico inmejorable para a instalación de equipos de radiogoniometría de longa distancia. As dúas estruturas caídas agora en Momán e O Arneiro formaban parte desa extensa rede de control.