Un símbolo da transición enerxética galega chega ao seu fin físico este 20 de marzo de 2026. A plataforma prototipo concebida por Magallanes Renovables, coñecida como Atir, realizou o seu último traslado ata o estaleiro de Industrias Navales A Xunqueira (INAX), en Moaña, onde iniciou o seu proceso de despezamento. Nove anos despois do seu bautismo no porto de Vigo, a estrutura de 45 metros de eslora entra en terra para desmontarse, mentres a empresa xa traballa na versión comercial que pretende sucedela.

O último viaxe: remolque e amarre na Xunqueira

Ao inicio da tarde, o remolque foi comandado polo equipo operativo do porto e auxiliado polo buque de traballo Fénix Vigo, propiedade de Northcom Diving. A manobra comezou sobre as 14:00 e, tras sortear a ría de Vigo, a plataforma arribou escorada aposta para evitar que o mástil sumergible golpease o fondo. Quedou amarrada no dique da Xunqueira, á espera da baixamar que permita a súa extracción da auga e a súa posta en seco.

A dirección da obra e a xestión do traslado estiveron a cargo da auxiliar Navaleva, que coordinou a operación con prácticos e remolcadores do porto. Nos días previos, a estrutura fora parcialmente baleirada de equipos: instalacións eléctricas, electrónica de control e varios compoñentes hidráulicos xa foron retirados para a súa posible reutilización en futuros proxectos.

O estaleiro de Moaña, que nos últimos anos alternou reparacións co despezamento de buques, será o encargado do corte e reciclado do aceiro. A actividade enmárcase, ademais, nun momento peculiar para INAX, inmerso nun proceso de venda que tensionou a capacidade produtiva local e que obriga ao sector naval do Morrazo a buscar novas fontes de traballo.

Do porto de Vigo ás Orcadas: probas que validaron un deseño audaz

A Atir naceu en 2017 no porto de Vigo como un experimento a escala real do que se deu en chamar «moiño invertido»: unha turbina deseñada para xerar enerxía aproveitando as correntes mariñas en réxime de marea. Tras o seu ensamblaxe —traballo realizado polo estaleiro Ganaín—, a plataforma pasou as súas primeiras probas a remolque na ría antes de iniciar a travesía cara ao norte.

En 2019 a Atir chegou ao Centro Europeo de Enerxía Mariña (EMEC) nas illas Orcadas, onde comezou a verter enerxía na rede británica e superou con éxito as esixentes probas de bancada. Aquela experiencia en augas abertas serviu para validar conceptos de deseño, ancoraxe e control automático en condicións reais de costa atlántica, algo non frecuente en proxectos emerxentes e que colocou a Galicia no mapa europeo da mareomotriz.

Os resultados técnicos e os aprendizaxes extraídos serviron de base para as seguintes iteracións do proxecto. Non obstante, a transición de prototipo a modelo comercial é sempre complexa: hai que xuntar enxeñaría, financiamento, cadea de subministración e permisos ambientais nun entorno marítimo sensible. A Atir foi ensaio e erro, pero tamén unha ficha de laboratorio flotante que agora se desmonta para que a súa experiencia alimente novos desenvolvementos.

Atir 2.0 e a aposta pola comercialización

A retirada da Atir non é, nese sentido, un peche absoluto senón máis ben un tránsito. Magallanes Renovables xa proxectou a chamada Atir 2.0, unha instalación de maior tamaño —55 metros de eslora, 7 metros de manga e 16 de profundidade— destinada desde o deseño á explotación comercial. Para a construción desta nova unidade a compañía volveu confiar en Ganaín e suma como socios principais a Coterena, Seaplace e D3 Appl