Maruja Gómez converteuse o 14 de marzo de 1936 na primeira muller elixida alcaldesa en Galicia cando tomou posesión do Concello de A Cañiza, un fito que hoxe se lembra polo seu valor simbólico e polas adversidades que veu despois. O seu mandato durou só uns meses e quedou truncado polo estalido da Guerra Civil, que rematou coa súa detención e cunha condena que lle puido custar a vida. A Federación Galega de Municipios e Provincias tributoulle homenaxe nun acto celebrado con motivo do 8 de marzo para subliñar a persistente desigualdade nas institucións locais. O recordo de Maruja Gómez preséntase como reclamo para avanzar cara á paridade nos gobernos municipais.
O recoñecemento organizado pola federación municipalista tivo lugar no propio Concello de A Cañiza e serviu para poñer en valor unha fotografía e o expediente histórico que dan testemuño daquela efémera alcaldía. A vicepresidenta executiva da Fegamp e alcaldesa de Betanzos, María Barral, destacou a trascendencia do acontecemento e aproveitou para reclamar que as administracións locais traballen de forma decidida para acadar a igualdade nas corporacións. Na súa intervención subliñou que a elección dunha muller á fronte do goberno local en 1936 foi un avance que a historia interrompeu, pero que hoxe debe servir de estímulo para mudar a realidade política.
As actas municipais da época reflicten as dificultades que tivo que afrontar a primeira alcaldesa polo feito de ser muller nun contexto social e político hostil. O seu mandato, marcado por tensións e resistencia, quedou interrompido co golpe militar e a posterior guerra, e a represión franquista levouna a ser detida e xulgada; unha condena á morte que finalmente non se consumou. A pesar do seu breve paso pola alcaldía, a súa figura permanece na memoria local como símbolo dunha conquista democrática temperá e fráxil.
O recoñecemento tamén serviu para pór en perspectiva a situación actual: dos 313 concellos galegos, só 70 están dirixidos por mulleres, o que deixa á maioría dos municipios baixo gobernos masculinos. Ese desequilibrio, da orde do 77% dos concellos con alcaldes homes, é o argumento que empregan os líderes municipalistas para solicitar medidas que favorezan a incorporación de mulleres ás responsabilidades de goberno. A conmemoración de Maruja Gómez empregouse así para reivindicar políticas activas que fomenten a presenza feminina nos órganos de decisión local.
O alcalde de A Cañiza, Luis Piña, defendeu no acto que a igualdade non consiste unicamente en ocupar cargos, senón en transformar a maneira de exercelos e as prioridades que se poñen sobre a mesa. Para Piña, incorporar novas sensibilidades e enfoques nos gobernos locais é esencial para que a representación sexa significativa e aporte cambios reais na xestión municipal. Tamén advertiu de que a democracia esixe unha vixilancia constante para non perder os avances logrados, lembrando como os logros de 1936 foron arrebatados pola represión.
O recordo daquel período convulso remite a unha lección sobre a fraxilidade dos dereitos cando as institucións se derruban: a alternancia e a pluralidade non son naturais, senón resultados de procesos que hai que protexer e fortalecer. A federación municipalista aproveitou a efeméride para promover un debate sobre medidas concretas, desde programas de mentoría a reformas de acceso a candidaturas, que faciliten que máis mulleres cheguen ás alcaldías e ás plantillas de decisión local.
Ademais do homenaxe á primeira alcaldesa, o Concello de A Cañiza programou un acto en honor da arquitecta Rita Fernández Queimadelos, nacida na localidade e considerada unha das primeiras mulleres en exercer a arquitectura en España. O seu recoñecemento enmárcase na mesma liña de visibi
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.