Ángel Víctor Torres, ministro de Política Territorial e Memoria Democrática, solicitou ao Tribunal Supremo que lle permita declarar por escrito como testemuña no xuízo contra o exministro de Transportes José Luis Ábalos, o seu exasesor Koldo García e o empresario Víctor de Aldama polas presuntas irregularidades na compra de mascarillas. A petición, rexistrada ante a Sala de lo Penal e recollida polas axencias, argumenta que a Lei de Enxuizamento Criminal contempla a exención de comparecencia presencial para os presidentes autonómicos e os membros do Goberno. Torres pide ademais que se lle remita o pliego de preguntas para poder contestalas por escrito «na forma legalmente prevista». O xuízo está convocado no Supremo e entre as testemuñas citadas figura tamén a data do 22 de abril para as declaracións dalgúns comparecentes.
No seu escrito dirixido á Sala, o ministro lembra que presidiu a Comunidad Autónoma de Canarias entre 2019 e 2023, período sobre o que, segundo a súa exposición, versan os feitos investigados na causa. A solicitude apoiase no argumento de que, por razón do seu cargo nese momento, puido ter coñecemento de antecedentes relacionados coa adquisición de material sanitario durante a pandemia. Torres subliña que a norma procesal establece un trato singular para quen ocuparon a presidencia dunha comunidade autónoma e para os membros do Goberno, e pide que esa protección se aplique no seu caso.
A petición inclúe a demanda expresa de que o Tribunal remita o «oportuno pliego de preguntas», que, segundo adianta o propio ministro, será contestado por escrito e remitido conforme aos trámites legais. Trátase dun procedemento que, na práctica, evita a comparecencia física e o interrogatorio público en sala, substituíndoo por respostas formais por escrito que pasan a formar parte do sumario. Corresponderá agora á Sala de lo Penal valorar se admite esa forma de testemuño ou se, pola contra, esixe a presenza do testemuña na vista pública.
A causa, que investiga a presunta comisión de irregularidades na adquisición de mascarillas en plena emerxencia sanitaria, mantén a varios ex altos cargos como imputados e chamou distintos testemuñas relacionados coa xestión e contratación de material. O papel de exministros e asesores neste proceso puxo sobre a mesa non só cuestións de fondo sobre a compra, senón tamén debates procesais sobre a forma en que deben prestarse as declaracións. Avogados e fiscais adoitan presentar argumentos contrapostos nestes supostos, polo que a decisión do tribunal terá impacto na tramitación do caso.
A comparecencia prevista para o 22 de abril suma outra figura relevante: a presidenta do Congreso e expresidenta do Govern balear, Francina Armengol, tamén foi citada como testemuña, co que esa xornada podía concentrar declaracións de primeira fila. O feito de que ambos sexan exmandatarios autonómicos e de que agora un sexa membro do Goberno central puxo o foco mediático nos dereitos procesais de quen ocuparon altos cargos. Fontes xurídicas consultadas polos medios insisten en que o Supremo debe equilibrar o respecto a esas prerrogativas coa necesidade de transparencia nun proceso por presunta corrupción administrativa.
Torres ocupa actualmente a carteira de Política Territorial e Memoria Democrática, un papel que o sitúa no núcleo do Executivo e que engade complexidade á súa petición, dado que a Lei de Enxuizamento Criminal tamén contempla determinadas garantías para os membros do Goberno en funcións. A súa petición chega en plena instrucción e antes das vistas orais, o que permitirá á Sala resolver a cuestión de forma preventiva e establecer se as respostas escritas satisfán as necesidades probatorias das partes. En ocasións anteriores, tribunais aceptaron ou denegaron este tipo de peticións segundo a relevancia do testemuño e a posibilidade de substituir a actuación presencial.
O Tribunal Supremo, responsable de enxuiciar aforados pola súa condición, deberá resolver agora sobre o formato do testemuño e sobre se admite o pliego de preguntas proposto por Torres. A decisión marcará non só o desenvolvemento desta causa concreta, senón tamén criterios prácticos sobre como abórdanse as declaracións de ex representantes autonómicos e ministros en procedementos vinculados á xestión da pandemia. Mentres tanto, as partes procesais e a opinión pública seguirán de preto a resolución, pola súa capacidade de influír no calendario do xuízo e na percepción da transparencia do proceso.
