Traxedia en Llanes: un garda civil ferrolán asasina a súa exparella e morre por disparos de compañeiros

A violencia machista tiñeu de loito as dependencias dun cuartel da Garda Civil na localidade asturiana de Llanes. Un axente do instituto armado, orixinario de Ferrol e destinado na Comandancia de Zamora, presentouse no posto de traballo da súa exparella, tamén axente do corpo, para acabar coa súa vida a tiros. O ataque tivo lugar pouco antes das 13.30 horas deste martes e concluíu cando varios compañeiros do asasino se viron obrigados a intervir, matándoo a disparos para frear a masacre.

Quen debía vixiar pola seguridade dos cidadáns converteuse no verdugo da súa propia familia. A ninguén se lle escapa a magnitude do ocorrido, mais o golpe é aínda máis duro se se atende aos antecedentes. A vítima estaba inscrita no sistema VioGén. Este protocolo policial, deseñado para avaliar o risco das mulleres que denunciaran situacións de violencia de xénero, rexistrara as denuncias previas de malos tratos interpolas pola axente asasinada. Ambos compartían a súa vida e tiñan tres fillos en común, un detalle que engade unha traxedia familiar de dimensións insospeitadas a un caso de por si estremecedor.

O sistema de protección falla dentro de casa

Poucas veces a violencia de xénero golpea con tanta crudeza e nun escenario tan inesperado como un cuartel militar. O crime non ocorreu nun beiro escuro nin na intimidade dun domicilio particular, senón entre as paredes da Compañía da Garda Civil de Llanes. Alí prestaba servizo a vítima. O atacante, ao ter un destino noutra provincia, tivo que desprazarse especificamente ata a zona cun obxectivo claro e mortal.

Non é menor o dato de que ambos pertenceran ás forzas de seguridade do Estado. A formación no uso de armas de fogo e o acceso a este tipo de instrumentos converten moitos destes casos en letais. Nesta ocasión, a arma regulamentaria ou de propiedade privada do agresor utilizouse para perpetrar o homicidio. Levamos demasiado tempo arrastrando un debate silencioso sobre os controis psicolóxicos e emocionais dentro dos corpos policiais, especialmente en situacións de ruptura conflitiva.

O papel do protocolo VioGén e os antecedentes

Convén recordar que o sistema VioGén é a principal ferramenta coa que contan as forzas de seguridade en España para protexer as mulleres que denunciaran violencia machista. A vítima atopábase rexistrada nesta base de datos polas súas denuncias previas, o que obrigaba teoricamente a un seguimento e avaliación continua do risco. A manifestación dun asasinato nestas circunstancias plantea preguntas moi incómodas. Avaliouse correctamente o nivel de ameaza? Que medidas de protección se adoptaran?

O certo é que a intimidación exercida por exparella con vínculos profesionais e persoais é unha variable extremadamente complexa de xestionar. Cando agresor e vítima comparten contorno laboral ou pertencen ao mesmo estamento policial, o acoso pode ser máis sutil e, á vez, máis difícil de interceptar. O caso de Llanes evidencia que a existencia de protocolos non garante a neutralización do risco cando hai determinación por parte do agresor. A cifra de vítimas por violencia de xénero segue crecendo e este ano xa deixou demasiados nomes no lamentable reconto anual.

Unha ferida aberta entre Asturias, Castela e León e Galicia

O instituto armado enfróntase agora a unha ferida profunda. Non é para menos, xa que perdeu a unha das súas axentes nun ataque perpetrado por outro compañeiro. Os feitos xeraron unha conmoción enorme dentro do corpo e nas comarcas onde ambos tiñan raíces. El, procedente da provincia da Coruña, concretamente da cidade naval de Ferrol. Ela, destinada na franxa costeira asturiana, moi preto da fronteira con Galicia e o oriente de Lugo.