O propietario dunha vivenda de grandes dimensións na parroquia viguésa de Saiáns solicitou ao Concello de Vigo a autorización para derrubar a edificación que ocupa uns 400 metros fronte ao mar. A casa, que nunca contou con proxecto nin licenza, foi obxecto dun expediente municipal que a declarou ilegal e reabriu o debate sobre a protección do litoral e a eficacia do control urbanístico na ría.
Que ocorreu e por que se plantea a demolición
A detección da vivenda produciuse durante unhas comprobacións rutineiras do servizo de Urbanismo. Técnicos municipais constataron que a edificación non dispoña de proxecto nin de autorización administrativa e que o seu emplazamento atópase nunha franxa suxeita a limitacións pola súa proximidade ao mar. Ante esa conclusión, o procedemento administrativo derivou na imposición da obriga de restaurar a legalidade, e o propietario optou por presentar unha solicitude para executar de forma voluntaria a demolición.
Segundo fontes municipais consultadas, a petición responde a dous obxectivos: acatar a resolución e evitar unha execución forzada que podería derivar en sancións maiores e en cargas económicas adicionais. Na práctica, o Concello adoita esixir garantías ou avales cando se autoriza a demolición para asegurar que a retirada da estrutura se realizará nos prazos fixados e que non quedarán restos perigosos ou impactos sen reparar.
O localización da vivenda, con vistas ás Cíes, eleva a sensibilidade do caso. As illas forman parte do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, e a ría de Vigo é un espazo moi vixilado polos colectivos conservacionistas e pola propia administración. Non é o mesmo derrubar unha construción nunha parcela interior que retirar un chalé que altera visualmente o fronte litoral e que, no seu levantamento, puido interferir con servidumes de protección.
“A edificación carece de licenza e por iso non pode mantense; a demolición ordenada polo Concello é o paso necesario para recuperar a legalidade na parcela”, explican desde o Concello.
Antecedentes e a tensión histórica no litoral vigués
Vigo leva anos encaxando casos semellantes: dende pequenas construcións en servidumbres ata chalés que levaron décadas en situación irregular. A memoria recente inclúe expedientes que remataron en derrubos, pero tamén con longos recursos contencioso-administrativos e execucións subsidiarias que complicaron a tarefa de recuperar o panorama costeiro.
En Galicia a regulación sobre o litoral —a coñecida Loi de Costas e a súa normativa de desenvolvemento— marca servidumes e prohibicións que os propietarios deben respectar. Con todo, as competencias e os criterios ás veces se solapan entre a administración autonómica, a estatal e os concellos, o que ralentiza os procedementos e alimenta a percepción de impunidade en determinadas zonas. No caso de Saiáns, a mesma proximidade a enclaves naturais como as Cíes potencia a atención pública e política.
Veciños e plataformas ecologistas mostraron noutras ocasións o seu rexeitamento a construcións que, ademais de ser irregulares, quebran o carácter marítimo da paisaxe. A ría de Vigo, co seu valor ambiental e o seu atractivo turístico, esixe un equilibrio entre a demanda de solo e a preservación do litoral. Cando ese equilibrio se rompe, o exemplo de actuacións como o do chalé de Saiáns serve para ilustrar a complexidade de recuperar a legalidade unha vez a edificación está erigida.
Repercusións prácticas e legais: que vén agora?
A solicitude do propietario para demoler implica agora unha tramitación administrativa que pode incluír a presentación dun proxecto de demolición, a prestación de garantías económicas e a fixación de prazos para executar os traballos. Se o Concello acepta o plan e o titular cumpre, o derribo poderá realizarse de forma ordenada e, en teoría, con menores custos adicionais que se o Concello tivesse que actuar de oficio.
En caso de discrepancia, a vía habitual é o recurso ante os tribunais contencioso-administrativos, o que prolongaría o procedemento meses ou anos. Outra posibilidade é a execución subsidiaria a costa do propietario: o concello asume as obras e despois reclama os custos. Esa alternativa adoita ser un último recurso pola súa complexidade orzamentaria e técnica, sobre todo nas franxas litorais onde hai que coordinar a retirada de material, o control de vertidos e a restauración ambiental.
Quedan preguntas abertas: quen sufragará a restauración do terreo a efectos de seguridade e paisaxísticos, se será necesario acometer medidas compensatorias e que sancións administrativas se impoñerán pola construción sen permiso. Ademais, hai un punto de debate político: a contundencia coa que o Concello actúe aquí pode marcar un precedente e condicionar a percepción veciña sobre a capacidade do goberno local para frear a proliferación de construcións irregulares.
Para os residentes de Saiáns, a presenza da casa supuxo molestias e unha sensación de agravio comparativo fronte a veciños que sí respectaron os trámites. Para moitos, ver ordenada unha parcela que alteraba o fronte marítimo equivale a restaurar parte da paisaxe da ría. Pero a lección, insisten técnicos e activistas, é estrutural: fai falta unha fiscalización máis áxil e coordinación interadministrativa para evitar que se repitan situacións semellantes.
A falta de datas concretas sobre o inicio dos traballos, o concello informará próximamente do estado do expediente. Mentres tanto, a operación pon de novo sobre a mesa a tensión entre o valor paisaxístico da ría —coas Cíes, o turismo e a biodiversidade como telón de fondo— e as dinámicas do mercado inmobiliario. O derribo dunha construción de 400 metros non é un xesto illado: é unha proba de lume para a regulación do litoral en Vigo e, indirectamente, unha chamada de atención sobre a necesidade de políticas máis firmes e eficaces para protexer a costa.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
