A obra de Alejandro de la Sota será Ben de Interese Cultural

O Ministerio de Cultura iniciou o trámite para declarar monumento os Talleres Aeronáuticos de Barajas S.A. (Tabsa), unha obra proxectada entre 1957 e 1958 polo arquitecto pontevedrés Alejandro de la Sota situada no aeroporto Adolfo Suárez Madrid‑Barajas. A resolución, publicada no Boletín Oficial do Estado, fundaméntase no valor da instalación como patrimonio industrial e persegue asegurar a súa conservación ante o deterioro que presenta tras anos fóra de servizo.

O conxunto complétano dous edificios diferenciados: unha nave principal de 32 metros de lonxitude por 36 de ancho e unha superficie total de 3.582 metros cadrados, e unha dependencia auxiliar destinada a banco de probas de motores, separada uns 22 metros da sede central e con 125 metros cadrados. A nave grande acolleu obradoiros de reparación de aeronaves e a auxiliar foi deseñada con lucernarios de bloque de vidro que proporcionaban iluminación natural para as probas de motor.

O proxecto non foi só obra do arquitecto pontevedrés senón que contou coa colaboración dos enxeñeiros Eusebio Rojas Marcos e Enrique de Guzmán, este último director de Tabsa no momento do encargo. A estrutura exterior metálica, as fachadas de ladrillo visto con remate en branco e as carpintarías metálicas —portas e fiestras— son trazos construtivos que evidencian a aposta por solucións industriais e funcionais propias da posguerra.

A Dirección Xeral de Patrimonio Cultural considera que os talleres representan un caso destacado do patrimonio industrial español e así o recolle o expediente que motivou a inscrición no catálogo de bens protexidos. O recoñecemento como Ben de Interese Cultural coa categoría de monumento implicará a obrigación de conservar a edificación, limitando ou prohibindo calquera intervención que poida alterar os seus valores históricos e arquitectónicos.

Tras o seu uso como taller, o conxunto exerceu funcións de almacén ata o cesamento da actividade e hoxe atópase nun estado de conservación que as administracións cualifican de delicado. Esa situación foi un dos argumentos para acelerar a tramitación administrativa, que pretende frear o risco de perda de elementos físicos significativos e garantir que as intervencións futuras respecten as características orixinais.

A petición para incoar o expediente non partiu do propio Ministerio, senón dun grupo de traballadores de Aena e Enaire, que promoveron a protección e propoñen converter o espazo en sede estable da Fundación Enaire dedicada á difusión do patrimonio ligado á navegación aérea. Ese obxectivo sitúa a iniciativa nunha liña de rehabilitación que combina conservación e posta en valor con usos culturais e divulgativos.

Trátase do terceiro proxecto do arquitecto pontevedrés que acada esta figura de protección, despois do ximnasio do Colexio Maravillas e da antiga fábrica de Clesa, o que reforza o interese por salvagardar a obra de De la Sota como parte esencial da arquitectura moderna española. A declaración vén sumarse a outros procesos recentes que buscan blindar exemplos de arquitectura contemporánea e industrial fronte á presión do desenvolvemento urbano.

Os seguintes pasos na tramitación incluirán a apertura dun período de información pública e a elaboración dun plan de conservación que marque as condicións de intervención e uso. Co expediente en marcha, expertos, administracións e colectivos implicados deberán acordar un modelo de xestión que permita recuperar o complexo sen desvirtuar o seu valor patrimonial e que, no seu caso, habilite recursos para a súa rehabilitación e mantemento.