Un equipo da Universidade de Santiago de Compostela participa desde marzo de 2026 nun proxecto pioneiro, bautizado como SIRENA, para aplicar intelixencia artificial na detección precoz de enfermidades en rodaballo e linguado nas granxas acuícolas galegas. A iniciativa, que se desenvolve en Santiago en colaboración coa Universidad Politécnica de Madrid e a empresa Insuiña, busca identificar anomalías antes de que se converten en brotes epidémicos e, deste modo, mellorar a rendibilidade e a sustentabilidade do sector. O proxecto foi seleccionado na convocatoria de axudas á transferencia da Cátedra AgroBank, o que lle facilita contar cun plan de validación e prototipado. A meta é anticiparse ás crises sanitarias e reducir perdas económicas e impactos ambientais asociados a tratamentos masivos.

O equipo galego que lidera a parte veterinaria pertence ao grupo Gapavet da Facultade de Veterinaria, especializado en Anatomía Patolóxica Veterinaria, e está coordinado por Maribel Quiroga, acompañada polos investigadores Roberto Bermúdez e Xoel Souto. Segundo os responsables, o proxecto parte dunha fase previa que xa entregou resultados prometedores nun modelo inicial e avanza agora cara ao desenvolvemento dun sistema integrador. Ese sistema combinará cámaras subacuáticas, análise masiva de datos e algoritmos de aprendizaxe automática para detectar patróns anómalos no comportamento e na morfoloxía dos peixes. A detección temperá permitiría intervir antes de que as infeccións se estendan, diminuíndo o uso de medicación e afianzando prácticas de produción máis sostenibles.

O plantexamento técnico inclúe a implementación de redes de sensorización e a fabricación dun prototipo precomercial que será validado en planta, segundo explica o equipo. As probas en condicións reais buscan calibrar os algortimos para diferentes idades e densidades de poboación, así como para as particularidades das especies obxecto do estudo: rodaballo e linguado. Ademais do hardware, o proxecto contempla un plan de explotación completo que abarcará formación dos operarios, protocolos de mantemento, estratexias de escalado e protección industrial da tecnoloxía desenvolvida. A intención é que a solución poida transferirse ao tecido empresarial acuícola con garantías de funcionalidade e seguridade.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Os promotores sitúan SIRENA no marco de políticas máis amplas de produción intelixente e economía circular, en consonancia co Pacto Verde Europeo e a Axenda 2030. Según o equipo, ademais de reducir impactos ambientais, o sistema contribuirá a optimizar recursos e a mellorar a trazabilidade sanitaria das explotacións acuícolas. A tecnoloxía permitiría tamén minimizar riscos asociados ao uso de antibióticos e outros tratamentos, algo que ten repercusión directa na calidade do produto final e na aceptación por parte dos mercados. En definitiva, o proxecto pretende achegar ferramentas dixitais que impulsen a competitividade do sector galego e español.

Unha das prioridades do consorcio é que a transferencia xerará emprego cualificado en áreas como analítica de datos, intelixencia artificial aplicada e enxeñaría de sistemas. A colaboración entre universidade e empresas, explican os promotores, busca fortalecer a cultura de innovación e facilitar a formación dual que precisan as industrias modernas. O plan previsto inclúe actividades formativas específicas para persoas que traballan nas acuiculturas, co fin de garantir o uso correcto da tecnoloxía e a interpretación adecuada dos avisos que xere o sistema. Así se pretende evitar unha dependencia externa excesiva e fomentar capacidades locais.

A participación da Universidad Politécnica de Madrid e de Insuiña aporta achegas en materia de algoritmos, procesamento de imaxe e integración de sistemas, que complementan a experiencia veterinaria do grupo da USC. O proxecto contempla tamén a avaliación económica e a definición de modelos de negocio para a comercialización do prototipo, así como estudos de impacto para valorar o retorno sobre a inversión. Estes pasos son fundamentais para mellorar as probabilidades de éxito nun mercado cada vez máis esixente e concorrente. A Cátedra AgroBank facilitou os medios iniciais para que a idea poida pasar da fase experimental á industrial.

Especialistas consultados pola redacción sinalan que a aplicación de intelixencia artificial na acuicultura é unha das liñas máis prometedoras para reducir perdas e elevar os estándares sanitarios. A detección automática de patróns anómalos ten a vantaxe de operar en tempo real e con capacidade de análise continua, algo difícil de conseguir só con inspeccións humanas. Con todo, os expertos advirten da importancia de continuar coa vixilancia sanitaria tradicional e de validar con rigor os resultados dos modelos antes de confiar plenamente nas alarmas automáticas. A combinación de técnicas promete ser máis efectiva que calquera abordaxe illada.

O equipo avanza agora cara á implementación do prototipo e á execución das probas en explotacións seleccionadas, co calendario que contempla etapas de validación, mellora e preparación para a comercialización. Se os resultados manteñen a súa tendencia favorable, SIRENA podería abrir un camiño para que outras especies e sistemas acuícolas se beneficien desta tecnoloxía. En última instancia, os promotores confían en que a innovación axude a consolidar a acuicultura galega como referente polo seu equilibrio entre produtividade e sustentabilidade.