Actualidade: os nacementos de nais adolescentes en España caen case un 40 % na última década

Os últimos acontecementos relacionados con nacementos de nais adolescentes en España xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos vindeiros meses.

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Ata o pasado xuño 29 nenas menores de 15 anos converteronse en nais no noso país. O dato contrasta co de hai 10 anos, en xuño de 2015, cando a cifra era case o dobre (54); é dicir, rexistrouse un descenso nesta franxa de idade de máis do 46%. A análise dos datos con motivo do Día Mundial da Prevención do Embarazo na Adolescencia evidencia unha clara transformación da maternidade temperá en España. Así, tal e como se observa no seguinte gráfico, en 2024 nasceron 5.422 bebés de nais menores de 20 anos, un 37% menos que en 2014 (8.613). O descenso afecta tanto ás mozas de 15 a 19 anos como ás menores de 15, o grupo máis vulnerable: os seus partos pasaron de 136 en 2014 a 76 en 2024. Hai menos nacementos nestes grupos de idade e ademais supoñen un porcentaxe menor respecto do total rexistrado. Así, mentres que en 2014 as nais menores de 20 supoñían o 2,01%, en 2024 esa cifra caera ata o 1,7%. En paralelo, as interrupcións voluntarias do embarazo (IVE) entre as menores de 20 anos, segundo datos do Ministerio de Sanidade, seguiron unha evolución bastante distinta. Tras tocar o seu mínimo en 2020 (7,41 por cada 1.000) e 2021 (7,90), a taxa volveu medrar ata 9,14 en 2023, achegándose aos niveis dunha década atrás (9,92 en 2014). Estes datos reflicten un cambio nos comportamentos reprodutivos da xuventude española: cada vez hai menos nacementos en adolescentes, pero os embarazos non desexados seguen producíndose e, con máis frecuencia, rematan en unha interrupción. En agosto de 2024 a OMS xa alertara do «alarmante» descenso no uso do preservativo entre os adolescentes europeos na última década, con case un terzo que non usaron nin condón nin pílula anticonceptiva na súa última relación sexual. O estudo revelaba tamén que os adolescentes de familias con rendas baixas son máis reticentes ao uso do preservativo (o 33 % non o usou na súa última relación, fronte ao 25 % dos de familias máis acomodadas). «Os datos indican que a alta prevalencia de sexo sen protección revela brechas significativas na educación integral sobre a sexualidade acorde coa idade, incluída a educación sobre saúde sexual, e no acceso aos métodos anticonceptivos», sinalaba o informe. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

É importante destacar que este tipo de situacións non ocorren no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogaron un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a confluencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde distintos sectores erguéronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles solucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.

Impacto en Galicia

A sociedade galega, coñecida pola súa capacidade de adaptación e resiliencia, observa estes acontecementos con atención. Desde as universidades de Santiago, A Coruña e Vigo, ata os centros de investigación e desenvolvemento, estanse xerando análises e propostas que poderían influír na resposta rexional a estes feitos.