Análise: as plantas boreais colonizan o Ártico

A actualidade informativa vese marcada por plantas boreais colonizan o Ártico, un suceso que os observadores cualifican como un dos máis relevantes do período actual.

As ramificacións destes eventos esténdense máis alá do que é inmediatamente visible.

Un fenómeno en expansión

Os detalles que emerxeron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada.

Vivimos pensando que as plantas non se moven, pero sí que o fan e poden transformar todo un paisaxe.

Hoxe publícase un estudo en Ecology Letters, liderado pola Universidade de Edimburgo e o CREAF, que alerta de que as especies de plantas capaces de vivir tanto en latitudes baixas da tundra como no bosque boreal están a gañar terreo no Ártico.

En concreto, aquelas especies boreais que tenden a ser mellores colonizadoras son as gramíneas e os arbustos.

O equipo científico advirte que o avance destas especies podería ter efectos sobre o clima, a fauna e as comunidades humanas.

Por exemplo, os líquenes típicos da tundra son o prato principal de caribús e renos.

O problema é que, baixo a sombra dos arbustos, os líquenes poderían retroceder e, se diminúen, tamén diminúe o alimento destes animais.

Isto, ao seu tempo, ameaza a subsistencia de comunidades indíxenas que dependen da súa caza e do pastoreo, e que, así mesmo, se alimentan dalgunhas plantas típicas da tundra.

Consecuencias ecolóxicas e climáticas

O clima tamén podería verse afectado pola borealización.

Cando os arbustos e outras especies lenosas se expanden, atrapan máis neve no inverno e cobren o chan no verán.

Isto cambia a temperatura do chan e pode acelerar o desxeo do permafrost.

Como resultado, liberaríanse grandes cantidades de carbono que permaneceran atrapadas durante milenios nesta ‘nevera conxelada’, contribuíndo ao quecemento global.

«Neste estudo comprobamos que as plantas propias do bosque boreal e da transición boreal-tundra están a expandirse en rexións árticas, aínda que con distintas magnitudes en diferentes rexións.

O feito de que partes do Ártico se estean borealizando podería ter efectos en cadea nos ecosistemas da tundra», destaca Mariana García Criado, investigadora Marie Skłodowska-Curie do CREAF e da Universidade de Edimburgo e primeira autora do estudo.

Rexións máis afectadas e especies protagonistas

Eurasia e as zonas alpinas, as que máis se ‘borealizan’.

O equipo observou que a borealización é máis intensa na rexión de Eurasia e nas zonas alpinas, onde a distancia entre o bosque boreal e a tundra é máis curta, «isto facilita a dispersión das sementes», aclara García Criado.

A expansión da vexetación boreal tamén é maior nas áreas máis cálidas e húmidas do Ártico, condicións que favorecen o establecemento das plantas.

Por agora non atoparon unha relación directa co aumento de temperatura nas zonas estudadas, «probablemente porque as maiores subidas de temperatura teñen lugar en altas latitudes onde lles resulta máis difícil chegar ás especies boreais», explica a investigadora.

O estudo tamén analizou que características fan que algunhas plantas se expandan con máis éxito que outras.

Descubriron que as especies boreais de menor estatura teñen máis facilidade para avanzar na tundra que as máis altas.

Así mesmo, as gramíneas e os arbustos colonizaron máis parcelas que as especies herbáceas, grazas ás súas vantaxes adaptativas, por exemplo, captar de forma máis eficiente os nutrientes do chan.

Algúns exemplos de especies boreais que lograron chegar a un gran número de parcelas son a gramínea