O investigador verinés Bruno Rúa presentou o xoves 12 de marzo de 2026 no Edificio Multiusos de A Mezquita o seu último traballo, un libro dedicado ás aldeas de Conso, Frieiras, Viana e As Portelas co propósito de recuperar e fixar a memoria destes espazos ante a rápida despoboación do mundo rural. A obra, froito de anos de investigación e traballo de campo, pretende documentar a historia, a identidade e as prácticas culturais de pequenos núcleos que hoxe corren o risco de perderse. Rúa xustifica a iniciativa como unha obriga coa xente que viviu e vive eses lugares e coa propia continuidad do territorio.
O volume, titulado «Aldeas de Conso, Frieiras e Viana (e As Portelas)», propón unha mirada retrospectiva sobre estes concellos orientais da provincia de Ourense, combinando datos históricos con relatos orais e fotografías dos elementos materiais que aínda permanecen na paisaxe. O autor reúne crónicas, noticias de hemeroteca e testemuños recollidos en cada núcleo para reconstruír unha cartografía emocional e social das aldeas. Así, o libro busca non só conservar feitos, senón tamén rexistrar o sentir e as prácticas que marcaron a vida rural durante xeracións.
Rúa, que xa publicou con anterioridade «Aldeas da Tamagania» e desenvolveu traballos semellantes na comarca da Limia, explica que a iniciativa nace do «afán de coñecemento» e do desexo de completar un mapa máis amplo do patrimonio inmaterial ourensán. A súa traxectoria combina o labor de investigador coa divulgación; non se limita a acumular datos, senón que traduce ese material en narracións accesibles pensadas para lectores locais e para un público máis amplo interesado nas dinámicas rurais. O seu traballo, di, é unha forma de resistencia fronte ao esquecemento.
O método que emprega combina investigación documental e traballo de campo. Primeiro revisa arquivos, hemerotecas e crónicas, aínda que os fondos sexan escasos, e logo percorre cada aldea para falar cos seus moradores, fotografar elementos significativos e anotar os topónimos e as historias transmitidas de boca a boca. Rúa subliña que a fase de campo é a máis gratificante porque permite comprobar in situ como a memoria se materializa na arquitectura, nas fontes, nos camiños e nos oficios. Ese contacto directo co territorio é, ao seu xuízo, imprescindible para dar veracidade a calquera análise.
Para Rúa, a conservación da memoria non é un exercicio nostálxico senón unha ferramenta de supervivencia: se non se realizan estes traballos, teme que en poucas décadas moitos dos lugares recoñecibles hoxe queden reducidos a un conxunto de pedras sen contexto. Ademais, o investigador lembra que o compromiso é coa xente que habitou e habita esas aldeas; a pegada humana impregna as paisaxes e os seus recordos, e pérdelo sería traizoar esa experiencia colectiva. Por iso insiste na urxencia de documentar antes de que desaparezan os últimos testemuños.
Na súa intervención, Rúa tamén reflexionou sobre a mirada urbana cara ao mundo rural: desde a cidade pásase con facilidade do desprezo á idealización romántica, posicións que considera igualmente equivocadas porque non reflicten a complexidade real do territorio. Sostén que só quen vive o contorno rural pode aportar solucións sostibles aos seus problemas e que as receitas impostas dende fóra adoitan fallar. Esa visión defende un enfoque que combine respecto pola tradición e a procura de alternativas contemporáneas para fixar poboación e actividade.
Entre as historias recollidas, o autor confesou sentirse especialmente impresionado pola narración relacionada coa familia dos Bordas, un episodio local vinculado á axitación liberal do século XIX durante o reinado de Isabel II. Nun contexto de comunicacións fragmentadas, aquela comunidade protagonizou un levantamento local
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.