A tarde do pasado venres, unha densa columna de fume alzouse sobre a parroquia de Herbón, no concello coruñés de Padrón, ata facerse visible desde puntos tan distantes como Santiago de Compostela, a comarca da Barbanza e incluso a cidade de Pontevedra. Non se trataba dunha fogueira controlada nin dunha práctica agrícola; era un incendio forestal que, en cuestión de minutos, puxo en marcha un dos operativos de extinción máis complexos que se recordan na zona durante esta primavera.
A resposta institucional non tardou en chegar. A Consellería de Medio Rural activou un despregamento que incluía catro helicópteros e dous avións de carga en terra, unha flota aérea capaz de lanzar centos de litros de auga e retardante sobre as chamas. En terra, o dispositivo completouse con nove brigadas especializadas, cinco motobombas, oito axentes forestais e unha pala retroexcavadora para abrir cortafuegos de urxencia. Un total de máis de sesenta efectivos traballando nun mesmo obxectivo: evitar que o lume alcanzara vivendas e zonas de cultivo. Segundo fontes do operativo, a rápida actuación impediu que as chamas se extendesen a áreas de maior valor ecolóxico, aínda que a superficie afectada aínda non foi cuantificada de forma oficial.
O que a simple vista puido parecer un incidente illado é, en realidade, a constatación dun problema estrutural no monte galego. Cada verán, e cada vez con maior frecuencia na primavera, os incendios forestais golpean unha comunidade que viu como os seus paisaxes tradicionais —os prados, os sotobos de ribera, os bosques de carballos e castaños— se transforman en pasto das chamas. Pero máis aló do drama puntual, a resposta do 12 de xuño en Padrón revela unha evolución positiva na capacidade de reacción da Xunta, que soubo combinar medios aéreos e terrestres nun dispositivo coordinado desde o Centro de Atención de Emerxencias (CAE) 112.
Unha logística milimétrica baixo presión
Non é casualidade que a columna de fume se divisara dende tres provincias: a orografía da val do Ulla, coas súas pendentes e masas forestais continuas, favorece a rápida propagación das chamas cando sopra vento de compoñente sur. Nestes contornos, a xanela crítica para a extinción reducíase ás primeiras dúas horas. Os medios aéreos, con base en aeroportos e helipuertos da rede autonómica, poden actuar en menos de trinta minutos dende a alerta. Os helicópteros, con balde de helicóptero acoplado, realizan descargas precisas; os avións, con maior autonomía, cubren as zonas máis extensas. A pala retroexcavadora, pola súa parte, encargase de crear liñas de defensa no terreo cando o lume avanza de forma irregular.
O operativo de Padrón é un exemplo desta cadea de decisións rápidas: mentres os medios aéreos atacaban o fronte principal, as brigadas terrestres despregaban mangueras e ferramentas manuais nos flancos. Os axentes forestais, co seu coñecemento do terreo, guiaban as motobombas por pistas forestais que só eles coñecen. Todo iso baixo a presión dun fume que, a media tarde, elevábase como unha columna de advertencia para os veciños das parroquias próximas.
Galicia e a recorrencia do lume: máis aló da extinción
Pero reducir a análise á xestión da emerxencia sería simplificar un problema que afonda as súas raíces no abandono rural, a falta de xestión forestal sostible e, cada vez máis, os efectos do cambio climático. Galicia é unha das comunidades autónomas con maior superficie forestal de España, pero tamén unha das que sofre máis incendios, tanto intencionados como por negligencias. A orografía, a abundancia de mato e a existencia de minifundios forestais dificultan a prevención. E aínda que a Xunta incrementou nos últimos anos a dotación de medios, o número de hectáreas queimadas segue dependendo en gran medida das condicións meteorolóxicas.
Fonte: El Correo Gallego.
