Foi hai seis anos cando unha parella nova decidiu cambiar radicalmente de vida. Deixaron atrás Estremadura e instaláronse en Vilariño de Conso, unha pequena localidade ourensá da comarca de Viana, cun proxecto claro: vivir do pastoreo e, de paso, protexer a contorna. Hoxe xestionan unha gandería con 200 cabezas de ovino e caprino que, segundo adiantou La Voz de Galicia, conseguiu algo que parecía misión imposible: poñer freo aos incendios na zona.
A historia ten nome propio, aínda que quizais importe máis o apelido colectivo. Antonio e Paula, xunto coa súa filla Gaiar —que xa aparece entre as cabras nas fotografías que ilustran a reportaxe—, son os protagonistas deste cambio vital que os levou desde a devesa estremeña ata os montes de Ourense. Alí, nun territorio castigado historicamente polo lume, demostraron que o pastoreo tradicional segue a ser unha ferramenta eficaz de prevención.
Os últimos dunha xeración pioneira
A verdade é que cando esta familia chegou a Vilariño de Conso non estaban sós. Formaban parte dunha fornada de parellas novas que, naquel momento, apostaron por repoboar unha Galicia interior que perdía habitantes a marchas forzadas. Pero o tempo foi pasando e a realidade impúxose. «Somos a única familia que queda daquela fornada de parellas novas que chegamos aquí», explica Antonio ao rememorar aqueles inicios. Demasiado tempo para aguantar en soidade. A cifra fala por si soa.
Non é menor o dato: daquel grupo inicial, só eles resistiron. As dificultades de vivir do campo nunha zona de montaña, a dureza do traballo diario e a falta de servizos básicos foron desanimando o resto. Pero esta familia estremeña atopou en Galicia algo máis que un medio de vida. Atopou un propósito.
O pastoreo como escudo contra o lume
A clave do seu éxito, se se pode chamar así, reside nun modelo que combina tradición e sentido común. As súas 200 cabezas de gando —entre ovellas e cabras— pastan polas ladeiras e os montes da zona, limpando o sotobosque e creando cortalumes naturais. Cada animal é, en realidade, unha ferramenta de prevención que traballa de balde.
Aí está a clave do asunto: mentres as administracións invisten millóns en medios de extinción, esta familia demostra que a prevención pode chegar da man de quen coñece o territorio. As cabras, especialmente, son expertas en chegar aos lugares máis inaccesibles, alí onde ningunha máquina pode operar. Comen a maleza, abren claros e reducen a carga de combustible vexetal que alimenta os incendios.
A ninguén se lle escapa que Galicia leva anos buscando solucións ao problema dos incendios forestais. Cada verán, as noticias volven falar de hectáreas queimadas, de evacuacións e de perdas irreparables. E mentres tanto, en Vilariño de Conso, unha familia estremeña demostra con feitos que o pastoreo extensivo é unha das respostas máis efectivas e sostibles.
Un relevo xeracional necesario
A historia de Antonio e Paula expón, ademais, unha cuestión de fondo que afecta todo o rural galego: o relevo xeracional. Non é ningún segredo que as explotacións gandeiras da comunidade envellecen e que os mozos prefiren, maioritariamente, buscar oportunidades nas cidades. Fronte a esa tendencia, esta familia representa a excepción que confirma a regra.
Pero tamén xorde a pregunta inevitable: canto tempo poderán manter este proxecto en soidade? A falta de compañeiros de xeración, de servizos e de apoios concretos pode acabar pasando factura. E non parece casualidade que sexan precisamente os que máis coidan do territorio os que menos respaldo reciben.
Convén lembrar que o monte galego non é só un
