Doñana: case 3 anos para volver á lista verde internacional

Doñana non volverá á Lista Verde da UICN polo menos ata outubro de 2026, case tres anos despois da súa exclusión polo estado dos acuíferos

A Consellería de Sostibilidade e Medio Ambiente de Andalucía mantén que o Espazo Natural de Doñana non será readmitido na Lista Verde da Unión Internacional para a Conservación da Natureza antes de outubro de 2026, debido ao rigoroso trámite de revisión e á lenta recuperación dos seus acuíferos tras anos de seca e extracción para regadíos. A titular rexional asegura que se intensificou o intercambio de documentación coa UICN e que as medidas postas en marcha buscan corrixir os déficits que motivaron a exclusión a finais de 2023. O atraso, segundo fontes oficiais, responde tanto a prazos administrativos como á necesidade de comprobar a estabilidade das melloras no ecosistema.

A finais de 2023 a UICN decidiu retirar a Doñana da súa prestixiosa Lista Verde, sinalando a sobreexplotación dos acuíferos, o impacto acumulado da seca e o risco que supuñan para o patrimonio natural proxectos normativos que podían ampliar os regadíos. Aquela decisión supuxo un aviso internacional sobre un dos humedais máis valiosos de Europa e esixiu ás administracións andaluza e estatal a adopción de medidas urxentes para reverter a situación. Desde entón, a evolución hidrolóxica e as decisións políticas foron examinadas con lupa polos expertos que asesoran á UICN.

A Xunta de Andalucía tomou varias iniciativas para tentar desbloquear a reincorporación. Entre as actuacións figura a paralización do proxecto de lei de regadíos e un acordo co Goberno central que mobilizou máis de 1.500 millóns de euros destinados á compra de fincas como Veta La Palma, axudas a agricultores, financiamento para municipios e programas de investigación e restauración. Estas inversións buscan, ademais de frear extraccións ilegais ou pouco sostibles, xerar alternativas económicas no contorno do parque para reducir a presión sobre os recursos hídricos. As precipitacións recentes melloraron os niveis freáticos, pero as autoridades e técnicos insisten en que a recuperación completa levará máis tempo.

A conselleira andaluza, Catalina García, explicou a este xornal que a oficina rexional segue remitindo informes e acollendo visitas de técnicos da UICN, e que o expediente de readmisión esixe unha documentación exhaustiva e coherente no tempo. «Se sae moi rápido e logo custa traballo entrar», dixo en referencia á facilidade coa que un espazo pode ser excluído e á dificultade para demostrar a súa recuperación ante un organismo internacional. García destacou, non obstante, a súa confianza en que o desenvolvemento do acordo por Doñana e as accións despregadas permitirán reverter a exclusión se se manteñen as condicións.

Os expertos consultados lembran que os acuíferos sometidos a un longo período de extracción están sometidos a procesos físicos lentos; recuperar niveis piezométricos e a conectividade cos humedais require non só episodios de choiva excepcionais, senón unha serie de anos con balances hídricos favorables. Neste senso, fontes da consellería subliñan que un único ano húmido mellora indicadores, pero que «dous ou tres anos como este» serían necesarios para falar dunha recuperación total. A vixilancia técnica inclúe medicións de caudal, nivel freático e a resposta da vexetación e das comunidades acuáticas.

O calendario previsto pola UICN para valorar a volta á Lista Verde inclúe a comprobación de indicadores ao longo do tempo, auditorías externas e a verificación de compromisos administrativos, o que explica a dilación ata o outono. Desde o Goberno autonómico insístese en que non existe un obstáculo político concreto na tramitación, senón a complexidade e o