As intensas chuvias dos últimos meses poñeron contra as cordas á principal despensa de berberecho de Galicia. A ria de Noia, epicentro da actividade mariñá, afronta unha situación límite cunha alarmante caída das capturas e un futuro incerto para centos de familias. O temporal non só desbordou os cauces fluviais, senón que tamén ameaza afogar un modo de vida tan antigo como a propia costa galega.
Un ano negro para o marisqueo en Noia
Quen pase polo muelle de Testal estes días cóntao no ambiente: menos bulicio, menos redes estendidas, máis miradas preocupadas. Tras un outono e un inverno especialmente chuvosos, o berberecho desapareceu dos bancos mariñeiros na ria de Muros-Noia. En vez das habituais mareas productivas, os mariñeiros regresan á casa coas mans case baleiras. «Nunca se viu cousa igual», lamenta un responsable do sector, que lembra que noutras ocasións o berberecho recuperábase tras as chuvias, pero agora o dano parece moito maior.
As cifras falan por si mesmas: en apenas unhas semanas, a produción caeu en picado. Se hai un ano se extraían toneladas deste molusco bivalvo, agora as lonxas case reciben caixas. Os datos oficiais aínda non se pecharon, pero a sensación xeral é de desastre. O berberecho representa o principal sustento para moitas familias da comarca de Barbanza e, en menor medida, para outras zonas da costa galega. Con todo, a campaña considérase prácticamente perdida incluso antes da primavera.
A chuvia e os ríos, inimigos inesperados
A clave, segundo explican fontes municipais e expertos en bioloxía mariña, está na auga doce. O exceso de precipitacións provocou unha entrada masiva de caudais fluviais na ría, alterando por completo o equilibrio salino necesario para que o berberecho prospere. Basta con mirar as desembocaduras do Tambre ou do Traba para comprobar o efecto devastador das crecidas: augas turbias, arrastre de lodos e unha baixa drástica de salinidade.
Difícil atopar precedentes tan graves. Aínda que a meteoroloxía sempre condicionou o ciclo mariñeiro, desta vez a combinación de chuvias persistentes e temperaturas suaves foi letal para as crías e para os exemplares adultos. O berberecho, pouco resistente aos cambios bruscos, non puido adaptarse. Os mariscadores veteranos recordan outras tempadas duras, pero coinciden en que a magnitude da mortandade actual non ten comparación.
A ninguén se lle escapa outro factor: a presión humana sobre o entorno. O arrastre de residuos urbanos e agrícolas, sumado ás chuvias, incrementou a materia orgánica en suspensión, dificultando aínda máis a supervivencia do bivalvo. Os técnicos advirten que a recuperación requirirá non só mellores condicións meteorolóxicas, senón tamén unha xestión ambiental máis estricta.
Impacto social e económico: unha cadea de consecuencias
Non é menor o dato: na ría de Noia traballan oficialmente máis de mil mariscadores, moitos deles mulleres, que dependen do berberecho para sostener a economía familiar. A caída das capturas repercute directamente nos ingresos das cofradías, no emprego local e ata nos mercados de abastecemento de Santiago ou A Coruña, onde o berberecho constitúe un produto estrela. Restaurantes e conserveras tamén senten o golpe: a materia prima escasea e os prezos disparan.
As administracións galegas activaron liñas de axuda, pero varios representantes do sector consideran que as medidas chegan tarde e resultan insuficientes. «A situación é crítica», admiten fontes vinculadas ás cofradías, que piden máis axilidade e unha maior implicación por parte da Xunta. Na última assemblea celebrada en Porto do Son, o ambiente era tenso e a incertidade, máxima.
