O éxodo de Caldas de Reis a Ceuta: historia do Centro Galego máis antigo de España

Hai destinos migratorios que un non se espera. Galicia espallou os seus fillos polo planeta enteiro, pero poucas veces se para un a pensar na presenza galega na outra punta da Península. Alá polo norte de África, fronte ao Estreito, unha comunidade reducida mais historicamente fiel mantén viva a lapa da terra. As súas áncoras están na cidade autónoma de Ceuta, un enclave onde os galegos deixaron unha pegada permanente e indeleble no comercio, a sociedade e, sobre todo, na creación da casa rexional máis lonxeva das cantas existen no territorio nacional, segundo adiantou La Voz de Galicia na súa recente cobertura sobre este colectivo.

Raíces en chan norteafricano

Poucas veces a historia da emigración se resume nunha soa imaxe tan elocuente. Un mero cento de persoas de orixe galega conforman hoxe o corazón desta representación na cidade fronteiriza. Unha cifra que fala por si soa. Son os herdeiros directos daquelas arriscadas ondas dos séculos pasados. Unha diáspora silenciosa que transformou para sempre a idiosincrasia da praza ceutí. Núcleos familiares enteiros cruzaron o mar buscando un futuro que a xeografía galega de rochas e chuvias non sempre garantizaba. Tempo de máis empeñados en mirar cara a outro lado, ignorando os froitos daquela sementeira.

Quen repasa os rexistros históricos da cidade comproba rapidamente que a contribución destes patricios galegos á modernización do territorio foi absoluta. A presenza transatlántica acapara os titulares, as cámaras e os folletos. Montevideo, Bos Aires ou A Habana lévanse todo o protagonismo literario. Non obstante, o fluxo cara ao sur peninsular e o norte africano tamén contou coa súa cota de sufrimento, de suor e de éxitos comerciais. Aí está a chave. Os emigrantes optaron polo pequeno comercio, a rexería, a hostalaría e, co paso dos anos, terminaron por tecer unha sólida rede de influencia mutua que foi determinante para o desenvolvemento económico do lugar.

Non é menor o dato que sitúa o colectivo no mapa asociativo e cultural. A creación da súa entidade representativa marca un fito indiscutible. Este relevante órgano social ostenta hoxe o privilexio de ser a casa rexional máis antiga de toda España, unha institución que defende e proxecta os valores identitarios da nosa comunidade cunha vixencia insólita.

O pulso da rúa Príncipe

O centro neurálxico da vida ceutí garda paralelismos inquietantes co urbanismo galego. As luces e as sombras do comercio local, o ir e vir dos compradores, o ruído das conversas cruzadas. Quienes viviron de preto a evolución da cidade autónoma non dubidan en lanzar unha comparativa espectacular para dimensionar o volume humano e a intensidade comercial que chegou a alcanzar o territorio. Afirmen que nos seus momentos de máxima efervescencia, a aglomeración e o trasiego constante nas vías principais daban a impresión de que deambulaban por alá unhas sesenta mil persoas, como se toda esa masa humana estivese atochando incesantemente a mítica rúa Príncipe de Vigo. A imaxe é poderosa.