O lume devora máis da metade de doce concellos ourensáns nunha década

A provincia de Ourense non só arde cada verán: arde cunha intensidade que a sitúa como o territorio máis castigado polos incendios forestais de todo o país. Os datos son contundentes. Nos últimos dez anos, doce concellos viron como o lume arrasaba máis da metade da súa superficie total. Unha cifra que, lonxe de ser froito do azar, revela unha tendencia estrutural que afecta a Galicia interior.

As estimacións proceden do Servizo Europeo de Información sobre Incendios Forestais, coñecido polas súas siglas EFFIS, que forma parte do programa Copernicus da Unión Europea. Estas medicións, realizadas mediante observación por satélite, foron cruzadas coa cartografía oficial de límites municipais do Instituto Xeográfico Nacional. Cómpre precisar que non coinciden necesariamente cos datos que manexa a Xunta de Galicia, que emprega os seus propios rexistros e criterios de medición. Pero a tendencia é inapelable.

Doce concellos no punto de mira

Desde 2016, o lume consumiu máis da metade da extensión dunha ducia de municipios ourensáns. Non é un dato menor. Significa que, en termos de superficie, esas localidades perderon máis terreo do que conservan intacto. A lista inclúe concellos da comarca de Verín, da Limia e da Ribeira Sacra, entre outras zonas especialmente castigadas polos incendios recorrentes.

A concentración de lume nestas áreas responde a varios factores. A orografía accidentada, o abandono de terras de cultivo, a proliferación de matogueira e, en non poucos casos, a intencionalidade. A ninguén se lle escapa que Ourense é a provincia que máis arde de España, e os datos europeos confírmano sen ambaxes. A superficie queimada nestes dez anos equivale a decenas de miles de hectáreas, un territorio comparable ao de pequenas comarcas enteiras.

A pegada do lume no territorio

Os concellos máis afectados comparten un patrón común: son zonas de interior, cunha densidade de poboación baixa e unha elevada carga de biomasa forestal. O abandono das prácticas agrícolas e gandeiras tradicionais deixou unha paisaxe vulnerable, onde calquera chispa pode converterse nunha catástrofe. A falta de limpeza dos montes e a ausencia de cortalumes adecuados agravan a situación.

A comparativa con outras provincias galegas resulta igualmente reveladora. Mentres na Coruña ou Pontevedra os incendios adoitan ser de menor extensión, aínda que non por iso menos perigosos, en Ourense as lapas propáganse sen apenas obstáculos durante quilómetros. Os ventos do sur, característicos da comarca de Verín, e a seca estival converten cada verán nunha pesadelo para os veciños e os servizos de extinción.

Un problema que non cesa

Malia os esforzos da administración autonómica e do Estado, a tendencia non se reverteu. Os plans de prevención e as campañas de concienciación non logran frear a recorrencia do lume nestas doce localidades. Algunhas delas sufriron incendios de gran magnitude en máis dunha ocasión durante a última década, o que esgota a capacidade de rexeneración do solo e da vexetación autóctona.

A pregunta que sobrevoa é se as políticas actuais son suficientes. Os datos de EFFIS, que permiten unha visión global e homoxénea do problema, mostran que a superficie queimada en Ourense duplica amplamente a de calquera outra provincia española no mesmo período. E non parece que a tendencia vaia cambiar a curto prazo, a menos que se adopten medidas máis drásticas.