A Audiencia de Ourense reabre con contas pendentes: fugas, revitimización e narcotráfico

Cada setembro, o arranque do curso xudicial deixa sobre a mesa unha pregunta incómoda: canto pode tardar a xustiza sen que deixe de selo? Na Audiencia Provincial de Ourense, a resposta está escrita na propia axenda do novo período, que se abre con expedientes que retornan a sala de vistas por circunstancias nada ordinarias.

O caso máis ilustrativo é o dun acusado que, tras seis anos fóra do radar da xustiza, enfrontarase en solitario a dous causas graves. Durante ese medio milleiro de días permaneceu ilocalizábel en Holanda, á marxe dunha orde de detención vixente. Que un imputado poida desaparecer do mapa europeo durante tanto tempo plantexa interrogantes sobre a eficacia dos mecanismos de cooperación xudicial internacional, mesmo dentro da Unión, onde as ordes europeas de busca e captura deberían axilizar precisamente o que aquí se eternizou.

A segunda oportunidade como lastre

Non será o único proceso que repite cartelera. Un xuízo por estafa volverá a celebrarse por imposición do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, o órgano que supervisa a administración de xustiza na comunidade. Que un preito deba tramitarse dúas veces consome recursos, dilata o desgaste das partes e erosiona a confianza cidadá nun sistema que se presenta como garantista pero que, aos ollos do xustizábel, se percibe lento e caprichoso.

A provincia ourensana non é allea a este fenómeno. A dispersión de xulgados, a carga de traballo das salas e as sucesivas reformas procesuais converteron a reiteración de vistas en algo demasiado familiar para quen dependen da resolución xudicial, comezando polas vítimas.

Do atraco no propio fogar ao crime organizado

A axenda do novo curso tamén reflicte a diversidade do delito no territorio. Nun extremo, o medo dentro das catro paredes: abusos sexuais no ámbito familiar, causas onde a vítima debe sentarse fronte a quen debía protexela. No outro, o peso do narcotráfico organizado, cun procedemento ligado a unha rede desarticulada na comarca de Verín, zona fronteiriza historicamente sensíbel aos fluxos de contrabando e estupefacientes.

Entre ambos extremos, un asalto a un matrimonio na súa propia vivenda de Boborás, un caso que xa pasou por sala en 2021 con outros tres inculpados que recoñeceron os feitos, e que agora terá o seu episodio final co fuxido de regreso.

O que está en xogo

Máis aló dos expedientes concretos, a repesca da actividade na Audiencia ourensana debuxa un mapa do delito que vai da violencia doméstica ao crime organizado transfronteirizo. Dúas realidades que esixen respostas moi distintas da administración de xustiza, pero que comparten un mesmo inimigo: o tempo.

Porque se algo demostra este arranque de curso é que a demora xudicial non é unha abstracción estatística, senón que ten nome e apelido en cada causa que volve á sala por unha fuga de seis anos ou por un xuízo repetido. Saldar esas débedas do pasado debería ser a prioridade; a axenda, polo menos, parece apuntar nesa dirección.