Incendios e axudas: a lentitude burocrática que castiga aos damnificados galegos

Un ano de espera que agota a paciencia dos afectados

A xestión das catástrofes naturais en España volve poñer sobre a mesa unha pregunta incómoda: canto tempo debe esperar un cidadán para recibir a axuda prometida polas administracións? En Galicia, os que sufriron as consecuencias dos incendios forestais e das inundacións do verán de 2025 coñecen ben a resposta. Once meses despois de que o Consello de Ministros aprobase a declaración de zona catastrófica para dezaseis comunidades autónomas, os damnificados galegos continúan sen ver materializadas as axudas económicas que o Goberno central habilitou para paliar os danos sufridos.

Mentres tanto, o Executivo abriu recentemente a posibilidade de solicitar novas subvencións, unha medida que, vista dende a perspectiva dos que aínda esperan o prometido, resulta cando menos paradóxica. A maquinaria administrativa avanza a un ritmo que pouco ten que ver coa urxencia que require unha emerxencia desta magnitude.

O labirinto burocrático que desespera aos damnificados

A declaración de zona gravemente afectada por unha emerxencia de protección civil, coñecida popularmente como zona catastrófica, debería activar un mecanismo áxil de compensación. Con todo, a realidade demostra que o camiño entre a aprobación gobernamental e o bolso dos afectados está sementado de obstáculos administrativos.

Os trámites acumúlanse, os expedientes eternízanse nos despachos e, mentres tanto, os que perderon as súas colleitas, vivendas ou negocios deben facer fronte ás débedas e á reconstrución cos seus propios medios. A sensación de abandono institucional exténdese entre os damnificados, que ven como o tempo pasa sen que cheguen as solucións prometidas.

Non se trata dun problema exclusivo de Galicia, pero a comunidade galega concentra un número significativo de afectados polos incendios do verán pasado, especialmente nas zonas rurais onde o lume arrasou hectáreas de monte e poñeu en risco vivendas e explotacións ganadeiras.

Un sistema que necesita reformas estruturais

A situación vivida en Galicia non é un caso aislado, senón que responde a un patrón que se repite en cada emerxencia. O sistema de axudas por catástrofes naturais adolece dunha lentitude endémica que as administracións non logran corrixir.

Os expertos en xestión de emerxencias señalan que o problema radica na complexidade dos procedementos, a falta de coordinación entre administracións e a ausencia de mecanismos de pago anticipado que permitan aos damnificados dispoñer de liquidez inmediata. Cando o lume ou a auga destrúen os medios de vida dunha familia, esperar case un ano para recibir unha compensación supón, en moitos casos, a ruína definitiva.

A pregunta que flota no ambiente é se as administracións aprenderon algo das experiencias anteriores. Os incendios forestais non son unha novidade en Galicia, nin as inundacións son un fenómeno excepcional. Con todo, a resposta institucional segue ancorada en uns prazos e procedementos que non se corresponden coa urxencia das situacións que pretenden paliar.

A paradoxa das novas convocatorias

Resulta llamativo que, ao mesmo tempo que os afectados do ano pasado continúan esperando, o Goberno abra a porta a novas solicitudes de axuda. Esta circunstancia xera unha dobre lectura: por un lado, demostra que existe vontade de atender as emerxencias; por outro, evidencia que os mecanismos de resposta non están funcionando correctamente.

Os damnificados galegos observan con escepticismo estes movementos. Saben por experiencia que unha convocatoria de axudas non equivale a unha axuda efectiva. Entre a publicación da orde e o ingreso nas contas bancarias meden meses de trámites, comprobacións e, en demasiadas ocasións, recursos.