O Executivo aprobou este venres un paquete de medidas valorado en 5.000 millóns de euros para mitigar o impacto do recente repunte do petróleo e da enerxía a raíz da escalada bélica no Oriente Medio. A decisión máis chamativa é a rebaixa do IVE do 21% ao 10% sobre electricidade, gas e carburantes; o Goberno estima que as medidas beneficiarán a uns 20 millóns de fogares e 3 millóns de empresas.
Que contén o paquete e a quen beneficia
Ademais da redución do IVE, o Executivo decidiu rebaxar o imposto especial sobre a electricidade ao 0,5% e suspender temporalmente o imposto sobre o valor da produción de enerxía eléctrica (IVPEE) que pagan as compañías. Os axustes esténdense a combustibles sólidos como pélets e leña e conxélase o prezo máximo da bombona de butano. En paralelo, introdúcense bonificacións específicas: os peaxes eléctricos para industrias electrointensivas redúcense en torno ao 80%, unha medida que o Goberno cifra en uns 200 millóns de euros de aforro para preservar competitividade e empregos.
En canto aos carburantes, a novidade é unha axuda directa de 20 céntimos por litro, pero dirixida: recibiuna os transportistas, os pescadores e os gandeiros, ademais dunha axuda equivalente para a compra de fertilizantes. O presidente Pedro Sánchez asegurou que a combinación de medidas pode supoñer «un recorte efectivo de ata 30 céntimos por litro» segundo o tipo de combustible, e estimou que para un automóvil medio a rebaixa se traducirá en uns 20 euros por depósito.
«Para un coche medio traducirase en uns 20 euros por depósito»
Representantes dos sectores implicados en Galicia recibiron a noticia con mestura de alivio e cautela. O transporte por estrada, vital para a economía galega, e a flota de baixura que faena nas rías non só afrontan o custo do carburante, senón tamén presións loxísticas tras meses de prezos volátiles. Segundo fontes próximas a patronais do sector, a rapidez na aplicación das axudas será clave para que non se traduzan en peches temporais de rutas ou xornadas de pesca.
Orixe do choque e efectos inmediatos
Moncloa atribúe a suba de prezos ao incremento do custo do petróleo pola crise na rexión, que levou o barril de Brent por riba dos 110 dólares. Desde finais de febreiro o diésel subiu aproximadamente un 31% e a gasolina un 19%, incrementos que supoñen 44,8 e 28,2 céntimos por litro respectivamente, segundo asociacións de consumidores. Iso explica por que o diésel supera xa os 2 euros nalgunhas estacións de servizo e por que encher un depósito medio de 55 litros con diésel custa agora arredor de 100,98 euros, fronte aos 79,80 de hai un ano.
España presenta agora unha paradoxa: pese ao forte aumento dos prezos do gas nos mercados mundiais, a maior penetración de renovables e a xeración hidráulica amortiguaron en boa medida a factura eléctrica, ata o punto de que o prezo no noso país resulta inferior ao de varios veciños europeos. Aínda así, a transmisión do encarecemento do petróleo á cadea de custos —transporte, agroalimentario, pesca— fai urxente unha resposta pública máis ampla que un simple alivio fiscal.
Non é a primeira vez que o Estado recorre a reducións tributarias para conter crisis enerxéticas; a memoria recente garda medidas similares durante a pandemia e o primeiro choque pola guerra en Ucraína. A diferenza agora é que o Executivo preferiu focalizar parte da axuda en sectores produtivos clave en lugar de distribuír axudas directas universais, unha elección que suscitou debate entre economistas e partidos políticos
