Comezou o 12 de agosto sobre as 14:30 na parroquia de A Granxa (Oímbra) e non foi controlado ata o 31 de agosto. Nese período o lume estendeuse imparable pola comarca de Monterrei, queimou 23.763 hectáreas, afectou a nove concellos e chegou a cortar a autovía A-52, illando Ourense da meseta. Houbo danos materiais de grande calado, varias vivendas calcinadas e efectivos feridos, entre eles un mozo de 18 anos con queimaduras en máis do 50% do corpo.
O lume e a resposta sobre o terreo
As chamas arrancaron nun monte próximo á aldea de A Granxa e quedaron alimentadas por temperaturas altas e rachas de vento que convirtiron un incendio local nun fronte móbil. A orografía da comarca —pendentes pronunciadas e unha rede de vales que actúan como auténticos condutos do lume— complicou desde o primeiro momento os labores de extinción. O propio avance foi tan rápido que en moitas zonas vivíronse xornadas de evacuación e rescates en condicións extremas.
A mobilización foi masiva: nas labores participaron, entre outros medios, 18 técnicos, 175 axentes, 241 brigadas, 153 motobombas, 18 helicópteros, 34 avións e a Unidade Militar de Emerxencias (UME). A pesar dese despregamento, o balance material foi demoledor: contáronse 14.491 hectáreas de monte raso e 9.273 de arborado arrasadas, e o lume acabou por unirse ao foco declarado en Gudín (Xinzo de Limia), ampliando o perímetro afectado.
A dureza do lume quedou gravada na memoria dos veciños. Joaquín Francisco, habitante de As Casas dos Montes, describía o primeiro día a sensación de impotencia: “Foi un David contra Goliat”, resumiu. En A Caridade (Monterrei), o 13 de agosto as chamas rodearon casas e vehículos e arrasaron recordos familiares que xa non volverán: veciños como Samuel Vieira Justo perderon o fogar que os seus avós levantaran e quedáronse sen coche e sen casa en cuestión de horas.
“Foi como a bomba de Nagasaki, os quilómetros e quilómetros de monte que hai queimado…”,
Así o resumiu en voz alta Manuel Palanca, desde outra aldea próxima á fronteira con Portugal, onde as conversas nas prazas e o aroma a castaño queimado aínda marcan a paisaxe. Na loita contra as chamas houbo rescates ao límite: o 13 de agosto tres persoas quedaron atrapadas nunha explotación gandeira en Santa Baia (Cualedro) e foron sacadas por axentes da Policía Nacional nunha operación que rozou o cinematográfico, con fume denso e a proximidade do lume.
Por que foi tan devastador: vento, calor e unha xeografía en contra
Aínda que a orixe exacta do sinistro segue, a falta de confirmación oficial, en investigación, os factores que converteron o conato en catástrofe están claros sobre o terreo. O calor extremo do verán, as rachas fortes e continuadas de vento e a discontinuidad dos cortalumes naturais fixeron o resto. Ademais, a confluencia de varios focos nunha mesma área —entre eles o de Gudín— multiplicou a complexidade táctica para os equipos de extinción.
Galicia, e en particular a provincia de Ourense, sofre desde hai anos a presión do lume nunha paisaxe onde os usos agrarios cambiaron: mosaicos de monte raso e bosques desestruturados que, na ausencia de labores de limpeza e aproveitamento continuado, acumulan combustible. Non é a primeira vez que a comarca de Monterrei sofre incendios agresivos, pero si a maior en extensión en décadas: vinte días de avance ininterrompido que deixaron un dos peores rexistros da comunidade autónoma.
Nas aldeas, ademais, pesa a fraxilidade de infraestruturas e servizos. O peche da A-52 non só foi un pr
