O que en aparencia puido ser unha broma de madrugada transformouse nun quebradeiro de cabeza para a institución eclesiástica e para quen vela polo legado urbano da cidade: en setembro de 2025 desapareceu da porta exterior que dá á Praza de San Martiño un chamador histórico da Catedral de San Martiño, unha peza que, segundo o testemuño do deán, conserva máis de 300 anos de antigüidade. Repoñelo —ou, mellor dito, restaurar a orde legal e patrimonial tras a súa perda— pode custar ata 4.000€ e obriga a atravesar un labirinto administrativo que retrata as dificultades cotiás para protexer o patrimonio moble en Galicia.

Un obxecto pequeno, gran valor

A noticia da desaparición confirmouna o propio deán, José Ángel Feijóo Mirón, quen explicou que non se trata dunha simple peza de ferraxaría senón dun elemento protexido pola súa antigüidade e por estar integrado nun ben inmoble de singular valor histórico. O chamador —esa argola ou peza metálica que se empregaba para chamar á porta en tempos nos que non existían timbres— formaba parte do conxunto material dunha catedral con capas de historia que van desde a Alta Idade Media ata importantes intervencións barrocas e neoclásicas.

En Ourense, onde o casco histórico se articula arredor da catedral e as termas de As Burgas, os elementos menores —farois, reixes, placas, bancos, e si, chamadores— adoitan pasar desapercibidos ata que desaparecen. Entón apréciase a súa carga simbólica: non só serven para a porta; son sinais de continuidade entre xeracións. Que alguén se leve unha destas pezas equivale, na práctica, a arrincar un fragmento de memoria.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Fontes próximas ao edificio confesan máis amargura que sorpresa: o acto, ademais de ilícito, pon de manifesto unha feble percepción social sobre o valor dalgúns obxectos. Nun territorio no que o turismo cultural puxo en valor a pedra e as grandes obras, ás veces o pequeno —un chamador, unha plaquiña— queda fóra do catálogo do que «debe protexerse», cando precisamente a súa conservación alimenta a autenticidade do conxunto.

O labirinto burocrático de repoñer unha peza protexida

A desaparición obriga agora á Diócese de Ourense a afrontar non só o gasto material senón un procedemento xurídico e administrativo. Ao tratarse dun ben con máis de tres séculos, a súa substitución ou reprodución require informes, autorizacións e, en moitos casos, un proxecto asinado por restauradores ou conservadores que xustifiquen a intervención. Iso implica, segundo responsables que traballaron en casos similares, poñerse en contacto coa administración autonómica competente en materia de patrimonio, presentar documentación e agardar prazos que se poden alongar semanas ou meses.

O custe anunciado —ata 4.000€— non só cobre a man de obra dun artesán especializado que reproduza unha peza con criterios históricos, senón tamén os informes técnicos, a posible intervención previa sobre a porta para documentar a perda e os trámites de depósito no inventario diocesano. Todo iso súmase á sensación de que protexer o patrimonio moble é, máis que unha carreira contra o tempo, unha partida que esixe recursos e paciencia.

Na práctica, recuperar a peza orixinal parece improbable; as opcións son dúas: localizar o obxecto no mercado ilícito —algo que hoxe, con redes e rastrexos, non sempre é doado— ou realizar unha reprodución fiel, que permita devolver a imaxe orixinal á porta sen vulnerar a normativa. En calquera dos dous camiños, a Diócese deberá xustificar cada paso á autoridade competente; unha lección sobre como algo pequeno pode converterse nun caso de administración maior.

Por que importa máis aló dun metal perdido