Galicia enfróntase a un problema sanitario inesperado: a suspensión das peonadas nos hospitais deixou no aire unhas 31.000 intervencións quirúrxicas ao ano. A medida, impulsada polo descontento do persoal médico e de enfermaxe, impacta de lleno nas listas de espera e pon en xaque a atención a miles de pacientes. A situación obriga a repensar a organización dos quirófanos e reaviva o debate sobre o modelo sanitario galego.
O impacto real nas listas de espera
Quen coñeza o día a día nos hospitais galegos sabe que as peonadas –esas horas extraordinarias nas que os equipos quirúrxicos operan pola tarde– foron durante anos o salvavidas para reducir as listas de espera. Agora, ao suspenderse de forma abrupta, os quirófanos da comunidade vense forzados a funcionar só en horario ordinario. O cálculo é sinxelo: máis de 31.000 operacións anuais que dependían deste sistema quedan no aire. Demasiadas.
Un alto cargo sanitario recoñece que a presión sobre os servizos de cirurxía multiplícase. Basta con mirar as cifras oficiais do Sergas: en 2023, o tempo medio de espera para unha operación en Galicia superaba os 60 días. Co paro das peonadas, as previsións internas non son optimistas. Algunhas fontes do sector temen que o atraso poida duplicarse nos próximos meses se non se busca unha alternativa.
A orixe do conflito e o pulso laboral
Pocas veces se vira unha resposta tan coordinada entre médicos e persoal de enfermaxe para rexeitar o sistema de peonadas. A razón principal: denuncian sobrecarga, falta de recoñecemento e unha retribución que consideran insuficiente. Segundo fontes sindicais, a decisión de non continuar coas horas extra foi maioritaria en hospitais de referencia como o CHUAC, en A Coruña, e o Álvaro Cunqueiro de Vigo.
En paralelo, a administración autonómica intenta reconducir a situación e apela ao diálogo. Desde o ámbito municipal, algún responsable da rama sanitaria admite que o conflito non só é cuestión de salarios. A falta de persoal estructural e o envellecemento das plantillas pesan máis do que parece. Non é menor o dato: en varios hospitais comarcais, o 30 % da plantilla supera os 55 anos.
Pacientes e cirurxías: a incertidume instala
Mentres tanto, miles de galegos agardan unha chamada que se atrasa. Hernias, próteses de cadera, cataratas… As intervencións afectadas non son precisamente menores. En comarcas como O Salnés ou Ourense, a preocupación crece. O certo é que moitos pacientes xa recibiron notificacións de aplazamento ou, peor aínda, a cancelación da súa data prevista.
A federación galega de asociacións de pacientes reclamou explicacións públicas e solucións urxentes. Un portavoz deste colectivo lembra que, nas zonas rurais, a espera pode supor meses de dor e perda de autonomía. E non parece que a situación vaia mellorar a curto prazo se non se recuperan as horas extraordinarias ou se reforzan as plantillas.
Contexto: o modelo sanitario, en tela de xuízo
Convén lembrar que o sistema de peonadas naceu hai máis de dúas décadas como medida transitoria. A idea era sinxela: aproveitar a infraestrutura hospitalaria pola tarde e aliviar as listas de espera. Con todo, co paso do tempo converteuse na norma. Un modelo que tapa carencias estruturais –falta de persoal, infrafinanciación crónica– e que agora, ao tambalearse, mostra todas as súas costuras.
Nos últimos anos, Galicia presumia ter baixado os tempos de espera quirúrxica por debaixo da media estatal. Pero a realidade é tozuda: cada vez custa máis atopar profesionais dispostos a asumir dobles xornadas. As condicións laborais, a presión asistencial e a falta de incentivos terminaron por romper a corda. “Non podemos seguir así”, resume unha profesional.
