María Martínez Allegue, conselleira de Vivenda, presentou esta semana en Ourense o proxecto definitivo do Proxecto de Interese Autonómico (PIA) para o barrio de O Vinteún, cuxa aprobación inicial foi acordada no Consello da Xunta e publicada no DOG. A actuación, que contempla a urbanización de 167.000 metros cadrados situados entre as carreiras N-525 e N-544, inclúe unha inversión directa de 13,5 millóns de euros por parte da Xunta para as obras de urbanización e calcula un custo total da intervención que supera os 250 millóns.
Que inclúe o proxecto e cando se poñerá en marcha
Segundo a documentación presentada, o PIA de O Vinteún dará como resultado máis dun milleiro de vivendas nunha intervención de gran envergadura para os estándares ourensanos: concretamente, a previsión é de 1.435 vivendas. A distribución inclínase de forma clara cara á vivenda protexida: o 80% do conxunto —un total de 1.154 inmuebles— destinarase a réxime protexido, mentres que o 19,5% restante (uns 281 pisos) quedará como vivenda libre. Ademais, o deseño incorpora plantas baixas con uso comercial e un novo espazo verde que actuará como pulmón para o sector.
O proxecto urbanístico aposta por unha tipoloxía de edificación aberta —explicaron os técnicos— para garantir que todas as estancias sexan exteriores, unha demanda recorrente entre compradores e arrendatarios tras a pandemia. A localización, entre a N-525 e a N-544, facilita conexións por estrada co resto da provincia, aínda que tamén plantea cuestións sobre a mobilidade e a capacidade das infraestruturas existentes.
En canto ao calendario, a Xunta mantén o compromiso de que as obras de urbanización comecen antes do peche do ano. A inversión inicial de 13,5 millones debe cubrir os movementos de terra, redes de servizos, vías e a execución dos espazos públicos previstos na ordenación. Posteriormente chegará a construción dos bloques e das promocións, que dependerán da licitación e dos promotores que se acojan ao proxecto.
Un proxecto con acento social nunha cidade con necesidade de vivenda asequible
Ourense leva anos cunha oferta limitada de vivenda nova e cun mercado que esixe alternativas asequibles para xuvenís e familias. O elevado porcentaxe de vivenda protexida do PIA responde, precisamente, á política autonómica de priorizar o parque público e protexido nas actuacións a gran escala. Non é a primeira vez que a Xunta intervén de forma directa para impulsar promocións de vivenda na cidade, pero sí destaca a magnitude desta operación: máis de mil vivendas cambian o mapa residencial de Ourense.
A creación dun novo espazo verde e a aposta por que todas as estancias sexan exteriores buscan mellorar a calidade urbana nun termo municipal onde os espazos abertos e as zonas verdes son especialmente valorados pola poboación local. A pouca distancia, as termas de As Burgas ou o casco histórico lembran que Ourense combina patrimonio e necesidade de modernizar o seu tecido residencial sen perder identidade.
Con todo, a dimensión do proxecto obriga a plantexar medidas complementarias. A chegada de máis de 1.400 vivendas, aínda que distribuídas en fases, esixe planificar centros educativos, dotacións sanitarias e unha ordenación do tráfico que evite colapsos nos accesos dende a N-525 e a N-544. O Concello de Ourense e a Xunta terán que coordinar non só a urbanización senón tamén a integración de servizos básicos nunha zona que ata agora foi periférica para moitas destas necesidades.
Repercusións económicas e retos por diante
A estimación de máis de 250 millóns para toda a intervención apunta máis aló dos simples movementos de terra: supón un impulso económico para o sector da construción na provincia e un empuxe á oferta de emprego ligado á obra e aos servizos asociados. En termos fiscais e de actividade local, a nova urbanización pode atraer comercios, impulsar a demanda de servizos profesionais e dinamizar sectores auxiliares.
Non obstante, hai que contemplar riscos. A asignación maioritaria a vivenda protexida, por moi necesaria que sexa, necesitará instrumentos claros para a súa xestión: quen custodia o parque, como se adjudicará e en que prazos. A experiencia noutras promocións mostra que sen unha planificación de servizos públicos e transporte, os barrios novos poden converterse en espazos residenciais illados. Ademais, a presión sobre o solo e a percepción social acerca do deseño urbano —moitos ourensanos seguen reivindicando un crecemento que respecte o paisaxe e a pegada ambiental— serán debates presentes nas próximas semanas.
Na práctica, o seguinte paso administrativo pasa pola fase de tramitación ambiental e as licitacións públicas pertinentes. A publicación no DOG deixa a porta aberta a alegacións e á participación de actores locais; a partir de aí, a Xunta deberá licitar as obras e fixar prazos concretos. A falta de confirmación das empresas adjudicatarias e dos calendarios detallados, o obxectivo de iniciar a urbanización antes de fin de ano marca unha data simbólica pero esixente.
Para Ourense, O Vinteún é máis que un desenvolvemento inmobiliario: é unha oportunidade para aumentar o parque de vivenda protexida e para reconfigurar parte da súa expansión urbana. A clave será que a execución atenda non só ao número de pisos senón á cohesión coa cidade: transporte, servizos e calidade do espazo público determinarán se este PIA será lembrado por resolver problemas crónicos de acceso á vivenda ou por engadir carga a unha cidade que reclama equilibrio entre crecemento e habitabilidade.
