Adictos ao correo do traballo: pandemia de saúde mental e baixas

Os últimos acontecementos relacionados coa adicción ao correo (‘mail’), o traballo, a pandemia e a saúde xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Os detalles que foran emerxendo revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Na era dixital, conciliar o traballo coa vida familiar xa non pasa só por fichar á hora, chegar á casa para cear ou recoller os fillos no colexio; require un tipo de disciplina que, segundo as estatísticas, a maioría dos españois aínda non practica. A xornada rematou, pero aínda así non resulta doado resistir a tentación de contestar a un compañeiro no grupo de WhatsApp do traballo ou deslizar o dedo para abrir ese correo electrónico que aparece na pantalla do teléfono móbil. Segundo os expertos, hoxe en día desconectar é unha decisión consciente, que pasa por domesticar os instintos fronte a unha tecnoloxía que trata de captar a nosa atención. A falta de termos mellores, ‘infobesidade’ (exceso de información dixital) ou ‘prontomanía’ (necesidade de contestar a unha mensaxe ao momento) son algúns dos neologismos que apareceron no vocabulario popular para describir un comportamento que ás veces roza o patolóxico. No ámbito laboral coñécese como ‘hiperconectividade’. E se alguén se cre alleo ao problema, que siga lendo. Segundo un estudo do Foro Económico Mundial, un 10% dos traballadores revisa o seu correo corporativo de modo compulsivo e outro 10% faino polo menos unha vez por hora. Microsoft, pola súa banda —e ninguén ten mellor información—, asegura que tres de cada dez consultan a bandexa de entrada pasadas as 22.00 horas. Ademais, nun estudo recente a tecnolóxica estadounidense afirmou que actualmente hai tres picos de traballo ‘online’: a media mañá, a primeira hora da tarde e, cousa estraña, antes de deitarse. E hai máis. Segundo unha enquisa elaborada polo portal de emprego Infojobs, un 73% dos empregados españois contesta chamadas, mensaxes de WhatsApp ou correos electrónicos fóra do traballo, e segundo Adecco fano seis de cada dez. As estatísticas oficiais aínda non recollen datos sobre este fenómeno —nin o Instituto Nacional de Estatística nin a Seguridade Social—, pero as existentes apuntan a que se trata dun problema de saúde pública de primeira magnitude. Como explica a ABC María Jesús Otero Aparicio, que é Xefa da Unidade Técnica de Psicosocioloxía do Instituto Nacional de Seguridade e Saúde no Traballo, esta é unha das heranzas que nos deixou a pandemia da COVID-19, pois coa irrupción do teletraballo e da man da tecnoloxía difuminaron-se aínda máis, se cabe, as liñas entre a vida persoal e a laboral. Hai un dato que é imposible de ignorar e que a literatura científica está a explorar cada vez con maior interese, e é que nos últimos cinco anos (período 2018-2023) as baixas laborais por razóns de saúde mental disparáronse un 64%, ata alcanzar os 34,9 casos por cada mil traballadores (segundo cifras da mutua Umivale). Ademais, se se analizan o número total de días perdidos, no mesmo período aumentaron un 88% entre os afiliados ao Réxime Xeral e un 75% entre os autónomos. É certo que dende hai un tempo a incidencia das incapacidades temporais aumentou en todas as categorías, pero as doenzas de orixe psicolóxica lideran o ránking; as algias (lumbalgias, cervicalgias, etc.) son a segunda patoloxía que máis medrou, pero a un ritmo moito menor (un 22% entre 2018 e 2023). Isto está detrás do crecemento exponencial da taxa de absentismo laboral, fenómeno no que o noso país supera a media da Unión Europea. Cada ano en España pérdese un 7% das horas pactadas ou, dito doutra maneira, cada día 1,5 millóns de españois faltan ao traballo –un 21% dos cales non conta con baixa médica–. Segundo as est