Iso non é lixo

Os últimos acontecementos relacionados con iso non é lixo xeneraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Os detalles que emerxeron revelan unha situación complexa que require unha análise detida. A Lei 7/2022 establece unha definición de residuos e subprodutos que converte en subprodutos os materiais de refugallo que o cidadán cede ao Concello, previamente clasificados e concentrados. É un erro de interpretación confundir os residuos dunha actividade produtiva que non existe: a única actividade que realiza cada cidadán no seu domicilio é a de seguir vivindo. O Concello dispón de persoal suficiente cualificado, científico, xurídico e docente que coñece o castelán e entende o significado das palabras para distinguir o residuo do subproduto. No mellor dos casos, a taxa de lixo é nula de pleno dereito. Os envoltorios e embalaxes os produce o vendedor para evitar o deterioro da entrega do produto, pero encárgaselleos ao comprador, salvo no caso de electrodomésticos de gran tamaño. Antes, o cobrador de facturas ía polos domicilios e pagábase. Non había sobres que, ademais, non son residuos; son materias primas para producir papel e cartón. O leite servíase a domicilio; hoxe o produtor servino envasado. En todo caso, o vendedor é o produtor deses residuos. O embalaxe póñeo o vendedor, pero esa taxa imponse ilegalmente ao cidadán que non xerou nada. Antes, o vendedor pagaba por recipiente retornable, que reutilizaba como materia prima, e hoxe véndeo o Concello e sanciona ao usuario que o regala. Os embalaxes, desde os sobres ás caixas ou materiais plásticos non son residuos; son subprodutos segundo a definición do art. 4.1.a) da Lei 2022: «Unha substancia ou obxecto, resultante dun proceso de produción, cuxa finalidade primaria non sexa a produción desa substancia ou obxecto, poderá ser considerada como subproduto e non como residuo, cando se cumpran todas as seguintes condicións». E cúmprense todas. Non «resultan dun proceso de produción», e se aínda así fose, son un subproduto, pois «a substancia ou obxecto vai ser utilizado ulteriormente». O cidadán, de balde, fai o ‘traballo de clasificación’ deses materiais do envoltorio que produce o remitente e que non van a un vertedoiro: xa concentrados, son materias primas industriais que se venden. A actividade de ‘separación primaria’ a nivel domiciliario –e gratuíta– convérte os antigos residuos en materias primas máis concentradas para obter diversos materiais. Os chamarilleiros, tratantes de roupa e chatarreros hoxe son empresas, e os anteriormente considerados residuos industriais das escombreiras hoxe son materias primas valiosas, unha fonte de ingreso para o Concello, que os vende a diversos empresarios. É inadmisible que se pretenda gravar ao cidadán que inviste xenerosamente o seu traballo de preselección, e a custo nulo. Non cabe gravar a quen colabora ‘gratis et amore’ a que eses produtos, que non son residuos, se transformen en materia prima de procesos industriais da cuxa venda o Concello xa obtén ingresos. Alfonso J. Vázquez Vaamonde. Madrid. Esta información, confirmada por fontes achegadas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

É importante destacar que este tipo de situacións non ocorren no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns ana