Galicia aposta por recursos propios para a enerxía e a calor

Mentres a factura da luz segue á alza e a transición enerxética marca o paso en Europa, Galicia recorre cada vez máis aos seus propios recursos para alimentar a rede eléctrica, producir biocarburantes e abastecer de calor a industrias e vivendas. Decenas de centrais impulsadas por materiais autóctonos dan forma a un modelo enerxético que se afasta da dependencia exterior. O cambio xa é visible en comarcas rurais e polígonos industriais, onde a biomasa e outras fontes propias gañan terreo.

O potencial galego: dos montes á rede eléctrica

Quen percorra a provincia de Lugo ou as comarcas ourensás notará a proliferación de instalacións que aproveitan a madeira, os restos agrícolas e gandeiros ou mesmo subprodutos industriais para xerar electricidade. Son plantas de tamaño medio, moitas delas repartidas en zonas de abundante masa forestal. Non é menor o dato: desde hai anos, a comunidade suma máis de medio cento de centrais que operan con recursos recollidos a menos de 50 quilómetros de distancia. A proximidade reduce o custo loxístico e diminúe a pegada de carbono. Un responsable do sector enerxético resúmeo así: “Trátase de aproveitar o que o territorio produce, sen depender de barcos nin oleodutos”.

En polígonos como o de Sabón, en Arteixo, ou en concellos do interior como Lalín, estes proxectos xa xeran un volume relevante de electricidade. Cómpre lembrar que Galicia é a segunda comunidade española en superficie forestal, e que cada ano os seus montes producen millóns de toneladas de biomasa. Parte dese excedente, que antes se desaproveitaba ou ardía en incendios, hoxe transfórmase en enerxía. Abonda con mirar as cifras de produción: varias plantas conseguiron cubrir o consumo de decenas de miles de fogares só con materia local.

Biocarburantes e calor para industrias e fogares

Non todo queda na electricidade. O auxe dos biocarburantes é outro fronte no que Galicia avanza con paso firme. Algunhas instalacións situadas no sur da comunidade transforman residuos vexetais e aceites usados en biodiésel e biogás, que logo abastecen a flotas de transporte ou alimentan caldeiras industriais. “A circularidade está na base destes proxectos”, explican fontes municipais da provincia de Pontevedra. É dicir, péchase o ciclo: o que antes era un refugallo, agora move camións ou quenta naves industriais.

No ámbito doméstico, miles de vivendas optaron por sistemas de calefacción e auga quente baseados en pellets, astelas ou leña galega. Sobre todo en zonas rurais, onde o gas natural nunca chegou ou é prohibitivo, a biomasa local supón unha alternativa real. Non semella casualidade que o número de caldeiras deste tipo medrase un 40% nos últimos cinco anos, segundo datos da Xunta. Ademais, pequenas redes de calor abastecen hoxe a comunidades de veciños e edificios públicos en concellos como Monforte ou Xinzo de Limia. Cada megavatio xerado con recurso local é un paso menos cara á dependencia exterior.

Desafíos e oportunidades: economía, emprego e monte

Difícil esaxerar o impacto económico deste modelo. O aproveitamento enerxético de recursos propios xera emprego no rural, impulsa a empresas de servizos forestais e contribúe a manter limpos os montes, un asunto nada menor tras os veráns de incendios repetidos. A ninguén se lle escapa que, cando a madeira e os restos vexetais teñen valor, o abandono descende e os incendios redúcense. Aí está a clave para moitos alcaldes que ven na biomasa unha ferramenta contra o despoboamento e o deterioro forestal.