Galicia quedaría con só o 2,4 % do novo fondo de financiamento

A reforma do sistema de financiación autonómica que prepara o Goberno central segue xerando malestar na Xunta. Segundo os cálculos da Consellería de Facenda, a última proposta remitida polo Ministerio deixaría a Galicia con apenas un 2,4 % dos recursos totais do novo modelo. Unha cifra que, tras coñecerse os detalles desglosados, foi cualificada de insuficiente polo conselleiro, quen denuncia un trato desigual entre comunidades autónomas.

A semana pasada, o novo responsable de Facenda do Goberno central enviou ás comunidades os datos pormenorizados que estas levaban meses reclamando. Ata agora, a proposta coñecíase só a grandes rasgos, presentada en xaneiro pola entón ministra María Jesús Montero. Aquel primeiro esbozo xa situara a Galicia á cola do reparto. Cos cifras sobre a mesa, a situación non só non mellora, senón que empeora.

Un 2,4 % que doe

A Consellería de Facenda fixo públicos os seus cálculos tras analizar a documentación recibida. Galicia, que representa arredor do 5,5 % da poboación española, recibiría menos da metade do que lle correspondería por ese criterio. A porcentaxe concreta, un 2,4 %, sitúa á comunidade no furgón de cola do reparto, moi por detrás de territorios con menor peso demográfico.

O conselleiro foi claro na súa comparecencia desta mañá na sede da Xunta na Coruña: a oferta é peor do esperado. A ninguén se lle escapa que o novo modelo inclúe criterios de reparto que prexudican especialmente a comunidades como a galega, cunha poboación avellentada e dispersa. Pero a fenda entre o que se insinuaba e o que agora se confirma acendeu todas as alarmas en San Caetano.

Convén recordar que Galicia arrastra anos de reivindicacións nesta materia. O sistema actual, caducado desde 2014, nunca foi renovado. E cada intento de reforma chocou coa mesma pedra: a dificultade de conciliar os intereses de territorios moi diversos.

Os detalles que marcan a diferenza

A clave está nos criterios concretos que o Ministerio puxo agora negro sobre branco. A proposta inclúe variables como a poboación axustada, a dispersión xeográfica, o avellentamento ou a insularidade. Pero o peso específico de cada unha delas, e a forma en que se combinan, é o que determina o resultado final.

No caso de Galicia, o factor de avellentamento —un dos máis acusados de España— non compensa abondo a perda de peso poboacional. Tampouco a dispersión territorial, un elemento clave para unha comunidade con máis de 30.000 núcleos de poboación, consegue equilibrar a balanza. O resultado é unha porcentaxe que o conselleiro considera «inaceptable».

Non é menor o dato de que outras comunidades con características similares, como Castela e León ou Asturias, obterían porcentaxes sensiblemente superiores. A comparación, segundo fontes da Consellería, evidencia un trato desigual que a Xunta non está disposta a aceptar sen pelexa.

O pulo político intensifícase

O anuncio da Xunta non é casual. Chega nun momento en que a negociación sobre a reforma da financiación autonómica parece encallada. O Goberno central, sen maioría abonda no Congreso, necesita apoios. Pero tamén as comunidades gobernadas polo PP, como Galicia, tratan de facer valer o seu peso na discusión.

O conselleiro de Facenda anunciou que a Xunta elevará as súas alegacións á proposta e que non descarta recorrer a outras vías se o Ministerio non modifica substancialmente os criterios. «Non podemos permitir que Galicia sexa a gran perdedora desta reforma», veu dicir, no que moitos interpretan como un aviso ao Goberno central.