18 de setembro: cinco nomes que forxan a memoria cultural de Galicia
O 18 de setembro é unha data singular no calendario galego: nalgúns anos, cinco figuras naceron nestas terras e cada unha delas deixou unha pegada no xornalismo, a música, a historiografía ou a política. Recordarlas hoxe é repasar un século de vida intelectual e cívica do país.
José Luis Bugallal Marchesi (1899)
En 1899 naceu José Luis Bugallal Marchesi, xornalista e escritor galego cuxa vida se estendeu durante nove décadas, ata a súa morte en 1989. A súa traxectoria percorreu boa parte do século XX, un período decisivo para a cultura galega, e a súa profesión de xornalista situouo en primeira liña do relato do seu tempo. Quen escribe e comunica en Galicia atopa en figuras como a súa un precedente do compromiso entre a palabra escrita e a comunidade que a le.
Francisco Pillado Rivadulla (1918)
Diecinueve anos despois, en 1918, naceu outro home da prensa: Francisco Pillado Rivadulla, xornalista galego. O xornalismo daquela primeira metade do século XX foi unha das poucas plataformas desde as que se proxectaba a voz pública de Galicia, e profesionais como Pillado Rivadulla sostiveron esa tarefa diaria, esixente e moitas veces anónima de informar e dar forma á opinión cidadá.
Luís Emilio Batallán González (1948)
En 1948 naceu Luís Emilio Batallán González, médico, músico e cantante galego. A súa figura representa unha combinación pouco frecuente: a ciencia ao servizo da saúde e, ao mesmo tempo, a sensibilidade artística da canción. Que unha mesma persoa poida curar e crear música fala dun modo de entender a cultura como algo vivo, cotián e próximo á xente.
Ofelia Rey Castelao (1956)
En 1956 naceu Ofelia Rey Castelao, escritora, historiadora e catedrática galega. A historiografía galega necesita voces rigorosas que investiguen, escriban e transmitan o pasado, e a docencia universitaria é un dos camiños polos que ese coñecemento chega ás novas xeracións. A súa tripla condición de escritora, historiadora e catedrática resume ben esa vocación de estudo e de divulgación que hoxe segue sendo esencial para a cultura do país.
Xosé Manuel Barreiro Fernández (1957)
Un ano despois, en 1957, naceu Xosé Manuel Barreiro Fernández, político galego. A política é outro dos ámbitos nos que se xoga o futuro cultural e social de Galicia, e as biografías de quen dedicaron a súa vida pública á xestión do común forman parte tamén da memoria colectiva que este tipo de efemérides nos invita a repasar.
Un día, cinco miradas sobre Galicia
Resulta significativo que nun mesmo día do calendario coincidan dous xornalistas, un médico e músico, unha historiadora e un político. É, en miniatura, o retrato dunha sociedade que necesita de todas esas profesións: quen narra, quen coida, quen investiga e quen goberna. Cumprir anos destes nacimentos, separados por décadas que van desde 1899 a 1957, permite ademais ver como o século XX galego foi renovándose xeración tras xeración.
Cada 18 de setembro, estas cinco datas de nacemento ofrecen unha escusa perfecta para volver a mirada atrás e recoñecer o traballo de quen construíu, coa palabra, a música, a ciencia, o coñecemento ou a política, a Galicia que hoxe coñecemos.
Fonte das efemérides: Wikipedia en gallego — 18 de setembro.
