Pintadas de Celanova: historia, protesta xuvenil e patrimonio

A intentona da semana pasada por parte dunha productora que rodaba en Celanova para borrar unha pintada situada na fachada do mosteiro reavivou a historia dun grafiti que forma parte da memoria local desde 1933. A inscrición lembra a cabeceira do xornal xuvenil Adiante, ligado ás Mocedades Galeguistas, e a actuación provocou que un elemento ata agora ignorado gañase visibilidade pública. Ocorreu na igrexa-convento de Celanova e a polémica abriu o debate sobre a súa conservación e a maneira de contextualizalo para evitar futuros incidentes.

O episodio non foi un mero acto de vandalismo: a productora tentou eliminar a inscrición e, ao non facelo con criterio, acabou subliñando a súa presenza ante a curiosidade dos veciños e visitantes. Algunhas pintadas da vila foron borradas ao longo dos anos; outras, como esta, permanecen e adquiriron, pola aceptación social, a condición de memoria local. Agora a pregunta é se se debe protexer oficialmente ou instalar unha explicación histórica para que se coñeza o seu significado.

A marca na pedra remite a un tempo de intensa axitación política: a España de principios dos anos trinta. A pintada reproduce a cabeceira dun órgano fundado por mozos da localidade que buscaban unha voz propia para a Galiza de entón, e que resistiu, en termos simbólicos, décadas de cambios políticos e sociais.

Orixe: unha voz xuvenil en 1933

En xaneiro de 1933, en plena efervescencia das mocedades nacionalistas, constituíuse en Celanova unha célula de Mocedades que chegou a contar con preto de 90 afiliados en poucos meses. Entre os seus impulsores estaban Celso Emilio Ferreiro e Pepe Velo, que pronto alcanzaron relevancia na organización a nivel galego.

Aquel grupo puxo en marcha un xornal titulado «Adiante», cuxa primeira edición saíu o 5 de xaneiro de 1933 e tiña a súa redacción na rúa Curros Enríquez, número 3. O proxecto pretendía mobilizar á xuventude en favor dunha Galiza máis libre e creativa, e utilizou a portada para lanzar un chamamento directo ao compromiso cívico e cultural.

«Adiante sae nestes intres críticos para axudar a transformar a nosa Galiza empequenecida e oprimida… Irmáns, chegaron os tempos.»

A portada incorporaba ademais o poema «Os Mozos» de Curros Enríquez como declaración de intencións, invitando á xuventude a tomar parte activa na vida pública e cultural da rexión. Ese linguaxe combativo deixou pegada na praza e nas rúas, e a cabeceira pintada na pedra converteuse nun rastro daquela etapa.

Resistencia e aceptación: case un século na fachada

A inscrición sobreviviu a tres anos de República, o golpe de Estado, a guerra civil, corenta anos de ditadura e as décadas de democracia posteriores. A súa permanencia non se explica tanto por protección administrativa como por unha aceptación tácita da comunidade, que deixou pasar os anos sen esixir a súa limpeza.