O estoupido da guerra sorprendeume nun velorio: mentres velabamos á miña avoa, que cumprira cen e cinco anos, chegaron as noticias dos primeiros ataques sobre Teherán. Estaba en Vigo, rodeado de parentes e recordos, e foi esa mestura de duelo e violencia a que me empurrou a poñer rumbo ao sur, a Cádiz, en procura dunha pausa e dun lugar onde pensar. A urxencia era íntima e práctica: afastarme do ruído inmediato e recompoñer a mirada fronte a unha realidade que, de súpeto, parecía alterar incluso as medidas máis familiares da vida.
Na sala do velorio acumulábanse xeracións e recordos: tios e curmáns, moitos de idade avanzada, evocaban xogos na praia de Samil, ostras no mercado de A Pedra e unha cidade dos oitenta que, pese ás súas sombras, parecía prometer todo. Aqueles relatos, escoitados entre panos e risos entrecortados, lembráronme como o pasado colectivo se instala en cada familia e como a perda faino aínda máis palpable. A escena tivo algo de musicalidade tráxica, unha melodía que me veu á cabeza, a mesma canción que un día foi banda sonora doutras despedidas.
A sensación de envellecemento fíxose palpable no medio do velorio: o corpo pesou de súpeto e a idea de distancia física adquiriu un sentido distinto, non só xeográfico senón tamén moral. Mentres o conflito internacional avanzaba nas noticias, decidín coller un tren cara a Cádiz, como quen busca un respiro diante da aritmética da ameaza. A viaxe tamén foi unha resposta á necesidade de lembrar os propios lugares, eses poucos recunchos onde a memoria se ordena e as urxencias se relativizan.
Cádiz, desde sempre, é unha cidade de luz implacable e mañás que semellan limpar todo coa súa claridade. O aire de ponente ten algo de terapéutico: limpa o viciado e deixa o paisaxe respirable, como se o tempo alí se estirase para permitir outra mirada. En Andalucía o almorzo ocupa un lugar primordial; o mollete e o xamón non son só alimentos, son rituais de permanencia, pequenos actos de fidelidade a unha vida que se quere cotiá e gozosa. Esa insistencia en comezar o día con calma contrasta coa sensación de urxencia que traía do norte.
A primeira vez que estiven en Cádiz aloxeime nun piso que pertencera a Felipe González, nun edificio de 1789 cuxas ventás en proa semellaban mirar directamente ao mar. A casa conservaba esa mestura entre abandono señorial e memoria histórica que fai da cidade un territorio con capas superpostas. O número no frontispicio evocaba, por asociación, unha película que me marcou: Federico Luppi en «Lugares comúns», a idea de comezar de novo lonxe da capital, de bautizar unha pequena propiedade coa carga simbólica dunha data.
En Cádiz todo lembra episodios maiores da historia: prazas con bustos de libertadores americanos, trazas de masonaría nas fachadas e unha relixiosidade pública que convive co espírito liberal. Esa convivencia, ás veces tensa, mantén un equilibrio inestable entre tradición e modernidade, entre o colectivo e o íntimo. Pasear polas súas rúas é atoparse coa pegada das independencias e cunha devoción popular que non permite etiquetas políticas fáciles.
Deixar atrás o velorio e sentarme fronte ao océano permitiume pensar na relación entre catástrofe e rutina: a guerra, as bombas e as noticias urxentes cambian a axenda pública, pero non borran as pequenas liturxias que sosteñen a vida. Hai, nese sol andaluz, unha lección sobre a resistencia mínima da paisaxe humana: mentres haxa molletes e cafés pola mañá, hai unha forma de seguir. O contraste entre a violencia a distancia e a calma dunha cidade costeira fai máis visible a fragilidade e, á vez, a persistencia do cotián.
Volvín coa sensación de que os grandes acontecementos e as pequenas despedidas forman un mesmo tecido: a
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.