Nun desenvolvemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, cartas desde o exilio contra república. Esta situación, que se desenvolve nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.
O éxodo republicano e a figura de Azaña
Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. «Xa non hai nada que realizar». Con esas palabras rematou o xeneral xefe do Estado Maior Central, Vicente Rojo, o seu análise da situación ante o presidente da República, Manuel Azaña, na reunión que mantiveron a noite do 28 de xaneiro de 1939 cerca da fronteira francesa.
A guerra non terminará, pero xa se iniciaba o gran éxodo da cuarta vaga de españois en busca de refuxio en Francia. Máis de 150.000 persoas tiñan cursadas as súas correspondentes peticións de asilo.
O domingo 5 de febreiro, ás seis da mañá, Azaña, a súa familia e o seu séquito emprenderon a marcha cara o desterro. Antes de chegar á fronteira, desviáronse da estrada principal ata La Bajol, en Xirona, «unha aldeíña encaixada nos Pireneos», describiuna o presidente nos seus diarios.
Alí estivo os seus últimos días en España e pasou revista por última vez ao seu batallón. A escena foi desgarradora, pero non había tempo que perder e o mandatario púxose mans á obra con unha idea clara: «A única realidade é que perdemos a guerra e non nos queda máis que extraer as consecuencias», comentou.
Cartas desde o exilio e reflexión sobre o futuro
Unha vez en Francia, nos poucos meses que lle quedaban de vida, Azaña mantivo unha intensa correspondencia cos demais exiliados. Ao comezo do seu último ensaio, ‘Fame de patria: A idea de España no exilio republicano’ (Arzalia), Juan Francisco Fuentes define esas cartas como «unha reflexión angustiada, saturada de morriña, sobre España e o seu pasado, pero tamén sobre os erros cometidos nos anos 30, que derivou na procura de fórmulas políticas que fixeran posible a liberdade e a convivencia cando a historia lles dera aos españois unha nova oportunidade».
«Na configuración desa idea da España do futuro, para min a figura clave foi Azaña, polo tan claro e pronto que viu a necesidade dunha catárse xeral da esquerda. Faleceu en novembro de 1940, moi cedo, e apenas puido transmitir as súas ensinanzas, pero despois viñeron moitos outros que chegaron, cada un pola súa conta, á mesma conclusión.
No PSOE, por exemplo, tanto Indalecio Prieto como Francisco Largo Caballero, rivais de toda a vida, estiveron de acordo en que había que negociar cos monárquicos unha restauración da monarquía que trouxese a liberdade e puxese fin ao exilio», explica a ABC o autor deste libro que naceu do seu discurso de ingreso en novembro na Real Academia da Historia (RAH).
‘Fame de patria’ é, efectivamente, a historia da diáspora republicana tras a Guerra Civil, contada a partir dos testemuños que deixaron nas súas cartas persoais aqueles que a padeceron. Moitas delas só as leron os seus destinatarios.
De todos eses recordos e testemuños, tamén dos seus reproches, xorde unha imaxe que nada ten que ver coa idealización da República, criticada precisamente por algúns dos seus protagonistas máis notables cando marcharon ao exilio.
Testemuños e debates no exilio
«Creo que é necesario que se coñezan estes testemuños porque teño a impresión de que os dirixentes da esquerda vencida na Guerra Civil non se sentirían precisamente identificados con moitas cousas que se afirman hoxe. H
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.