San Antonio en Monforte: cando a tradición se converte en sinal de identidade veciñal

Un día grande que trascende o relixioso

As rúas do barrio de San Antonio, en Monforte, viviron este sábado unha desas xornadas nas que o calendario litúrxico se funde co latexado do pobo. A celebración do santo, que marca o inicio oficioso do verán na cidade do Cabe, reuniu a centos de veciños arredor dun programa de actos que mestura fe, costume e comunidade. Non era unha festa máis: para quen reside no barrio, esta é a cita que realmente os representa, a que senten como propia fronte a outras convocatorias multitudinarias que, segundo afirman, están máis pensadas para visitantes ocasionais que para os de toda a vida.

A procesión percorreu as rúas engalanadas baixo un sol de xustiza, pero nin as altas temperaturas conseguiron disuadir aos fieis. Moitos sacaron os abanicos para aliviar a calor mentres seguían o paso do santo, e outros botaron pétalos de flores ao seu paso, xesto que se converteu nunha das estampas máis fotografadas da xornada. A imaxe de San Antonio, cargada aos ombreiros por un grupo de residentes que se turnan cada ano, avanzou entre o son das campás e as oracións dos asistentes, nun ambiente que mesturaba recollimento e algarabía.

A rosca bendita: un vínculo que se renova

Como manda a tradición, a mañá comezou coa bendición das roscas, ese doce artesanal que é moito máis que unha sobremesa. Elaboradas por mans expertas da localidade, as pezas foron presentadas na igrexa parroquial para recibir a bendición antes de saír á venda. Os veciños que acudiron tras a procesión atopáronse cun escenario habitual nos últimos anos: quedaban poucas, sinal de que a demanda segue superando a oferta e de que o xesto de adquirir a rosca bendita segue a ser un acto de arraigo.

O prezo simbólico de cada unidade non impide que se esgoten rapidamente. Para moitos fogares, ter a rosca de San Antonio na mesa é case un deber moral, un xeito de conectar coas xeracións anteriores e de transmitir aos máis pequenos o valor do feito a man, do que leva o selo da tradición. A venda destas pezas non só alimenta o corpo, senón que sostén un entramado de relacións veciñais que se tecen arredor do forno e da bendición matutina.

Testemuños que falan de pertenza

Un dos portadores da imaxe, que xa repetiu a experiencia durante varios anos, resumía o sentir de moitos ao afirmar que esta é «a festa do pobo». Con esa expresión non só se refería ao barrio, senón a un concepto máis amplo de identidade colectiva. Ao seu xuízo, outras celebracións monfortinas, como as da capital, están máis orientadas ao turismo e á xente que chega no verán. En cambio, San Antonio mantén un carácter máis íntimo, máis ligado a quen vive o día a día da cidade durante todo o ano.

Unha veciña que saía da misa, abanico na man, coincidía en que a calor non era escusa para faltar á cita. «Son do barrio, para min isto é algo especial», explicaba, mentres sinalaba como a igrexa estivera ateigada durante a celebración eucarística. Nas súas palabras adiviñábase o orgullo de pertencer a unha comunidade que sabe preservar os seus sinais de identidade fronte ao paso do tempo e á uniformidade das grandes superficies.

O pulso dunha festa que se resiste a desaparecer

Nun contexto no que moitas tradicións rurais e de barrio se dilúen por falta de relevo xeracional, a festa de San Antonio en Monforte demostra que aínda hai espazo para o auténtico. A participación de mozos e maiores na procesión, a venda de roscas que se esgotan en poucas horas e o feito de que sexan os propios veciños quen organicen e financien boa parte dos actos revelan un tecido social activo e comprometido.