Hoxe cúmprense cen anos desde que, o 14 de marzo de 1926, se colocou a primeira pedra do edificio destinado a acoller a administración da Xustiza na Coruña, acto celebrado na praza de Galicia que marcou o inicio dun proxecto reclamado pola cidade dende hai décadas. A cerimonia reuniu altas autoridades e representantes xudiciais e puxo en marcha a construción dun inmoble pensado para substituír as antigas dependencias e dotar á cidade dunha sede máis digna e funcional. A decisión respondía á necesidade de ordenar e modernizar os espazos nos que se impartía xustiza tras anos de uso compartido en localizacións provisionais.
A colocación da pedra contou coa presenza do ministro de Facenda, José Calvo Sotelo, así como cos gobernadores civís das catro provincias galegas, os presidentes das audiencias, xuíces, secretarios xudiciais e representantes de colexios profesionais e forzas de seguridade. O acto, celebrado ao mediodía un domingo, incluíu discursos institucionais e a sinatura dunha acta que foi enterrada nos cimentos do edificio como selo simbólico do comezo das obras. Á convocatoria asistiron ademais médicos forenses, membros da Garda Civil e a Policía e numerosos veciños interesados en presenciar o acontecemento.
O proxecto que finalmente se materializou tiña a súa orixe en 1909 e foi asinado polos arquitectos Ricardo Boán e Julio Galán, aínda que tras o falecemento de Boán foi Galán quen revisou e acometeu os cambios necesarios para a súa execución. Nos seus primeiros plantexamentos a proposta previra unha ubicación na praza de España, pero o solar elixido foi o da praza de Galicia, onde se ergueu un edificio de 2.546 metros cadrados. Ese mesmo ano iniciáronse tamén as obras da cadea da Torre, co que a cidade comezou a abandonar as instalacións de Capitanía e a antiga Cárcere Real para concentrar funcións en novas infraestruturas.
O pazo amosa, segundo os estudos históricos, unha influencia centroeuropea atribuída ao gusto de Galán polas correntes austríacas da época, cun conxunto uniforme e unha volumetría que busca transmitir solidez, case de fortaleza. A planta proxectouse para que a circulación interior fose clara e autónoma entre os distintos servizos e, ao mesmo tempo, a fachada ofrecese unha lectura exterior clara e agradable para o viandante. Os planos orixinais recollen ademais propostas de decoración e distribución destinadas a dar coherencia ao conxunto e a optimizar o uso administrativo.
No discurso inaugural o alcalde, Manuel Casás, reivindicou a necesidade de dotar á cidade dun “aloxamento decoroso” para a Xustiza, idea que serviu de xustificación política e social ao proxecto. Tamén interveu o presidente da Audiencia, Francisco Alcón, antes de que o ministro rubricase a acta que selou formalmente o arranque das obras. A solemnidade do rito —con templete, guirnaldas nas cores oficiais e unha notable presenza pública— subliñou a carga simbólica que entón se lle outorgaba a este tipo de edificacións públicas.
Finalizado pouco despois e fotografado nas décadas seguintes, o pazo converteuse na referencia institucional para a administración da Xustiza na provincia e, co paso do tempo, nun elemento recoñecible do panorama urbano coruñés. Ao longo dos anos albergou salas de xuízo, despachos e servizos auxiliares e foi testemuña da evolución procesual e administrativa do territorio. A súa conservación e a memoria da súa construción interesan tanto a especialistas en arquitectura como a historiadores locais.
O centenario abre agora unha etapa de recordo e reflexión sobre o papel da arquitectura pública na configuración da cidade e sobre as necesidades que motivaron…
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.