A conversión do posto nunha plaza da administración reabre o debate sobre autonomía, experiencia curatorial e selección pública
Nos últimos días intensificouse a reacción do sector cultural ante a proposta de transformar a dirección do Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) nunha plaza de funcionariado. A medida, que implicaría integrar o posto na plantilla institucional con criterios de acceso propios da administración, acendeu as alarmas de galeristas, comisarios, investigadores e parte do funcionariado cultural, que advirten de riscos para a autonomía artística e a calidade programática do centro.
O CGAC, situado na cidade de Santiago, é unha institución de referencia en Galicia para a creación contemporánea. Ao longo da última década a súa programación incorporou exposicións que o sector valora como hitos na traxectoria do museo e que contribuíron a conectar con audiencias diversas. Esa bagaxe alimenta agora a preocupación: a transformación do posto de dirección podería condicionar a escolla do perfil profesional e, por extensión, a capacidade do centro para encomendar proxectos de risco e manter unha liña curatorial coherente.
A crítica máis repetida entre os que levantaron a voz é que a «funcionarización» pode favorecer a selección de persoal en función de requisitos administrativos e académicos pechados, en vez de priorizar a experiencia comisarial, a traxectoria na investigación artística ou a capacidade de afrontar proxectos expositivos contemporáneos. Representantes do ámbito editorial, xestores culturais e profesionais independentes sostén que a dirección dun museo contemporáneo esixe competencias específicas que non sempre se recoñecen nos procesos de acceso típicos da administración pública.
Vinculado a ese cuestionamento está o temor á burocratización da xestión e á perda de axilidade para contratar comisarios, producir exposicións temporais e configurar liñas programáticas que respondan a debates internacionais. Para moitos, converter a dirección nun posto fixo podería limitar a apertura a perfís externos e a candidaturas impulsadas por equipos curatoriais con visión internacional, algo que consideran esencial para a proxección do centro e o apoio ao tecido artístico local.
En paralelo, outras voces do sector subliñan a necesidade de protexer a estabilidade institucional e de garantir mecanismos de transparencia e profesionalidade na selección. Dende esa óptica, a discusión non é binaria: non se trata só de rexeitar a incorporación en plantilla, senón de deseñar procesos que combinen garantías laborais e criterios profesionais axustados á natureza dun centro de arte contemporáneo. Entre as propostas que circulan están convocatorias públicas por proxectos, tribunais con representatividade internacional e cláusulas de avaliación periódica que permitan renovar mandatos sen perder responsabilidades laborais.
A cuestión provocou ademais un debate máis amplo sobre a gobernanza das institucións culturais en Galicia. A comunidade artística reclama que as decisións que afectan á dirección de centros tan visibles se tomen con participación dos axentes do sector e con criterios que esclarezan o perfil buscado: comisariado independente, xestión cultural con experiencia na produción expositiva, traxectoria investigadora ou, no seu caso, un híbrido que combine formación académica e práctica curatorial. A demanda é clara: que o acceso non se reduza unicamente a titulacións ou a itinerarios administrativos, senón que valore a experiencia específica en arte contemporáneo.
O impacto da noticia vese acentuado pola reacción nas redes e pola mobilización de asociacións profesionais e galeristas, que fixeron pública a súa inquietude ante o cambio proposto. Algúns axentes recordan que a singularidade do CGAC reside precisamente na súa capacidade para albergar proxectos arriscados e para establecer diálogos coa escena artística internacional; conservar esa capacidade é, na súa opinión, de interese público.
Ante a tensión, ábranse alternativas que buscan conciliar estabilidade e excelencia: concursos públicos por proxecto con xurados plurais, mandatos temporais renovables, ou convocatoria que contemple requisitos específicos de comisariado e produción artística. Tamén se propón fortalecer os procesos de avaliación externa e os mecanismos de participación cidadá e profesional para que calquera reforma vaia acompañada de criterios claros e consensuados.
O que está en xogo, en definitiva, é a propia concepción do papel dun centro de arte contemporáneo na vida pública: ¿debe ser un servizo técnico máis da administración, co orden e a seguridade que iso aporta, ou un espazo dirixido por perfís con liberdade e capacidade curatorial que potencie a innovación cultural? A discusión en Galicia reflicte unha tensión que existe en moitos países, pero aquí adquiere especial relevancia polo peso simbólico e programático do CGAC na escena cultural rexional.
Aínda que existan diferenzas, hai un punto de converxencia entre os que opinan: as modificacións que afecten á dirección do centro deben abordarse con transparencia, diálogo co sector e criterios profesionais que garanticen a continuidade dun proxecto cultural con impacto público. O modo en que se resolva este debate marcará, a curto e medio prazo, a forma na que o CGAC seguirá participando na vida cultural de Galicia e na proxección dos seus artistas e creadores.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
