Hai lugares onde a morte e a natureza levan décadas convivindo sen que ninguén o presentase como un mérito. Lalín demostrou esta semana que esa convivencia pode converterse incluso nun exemplo de referencia para todo o país: a ampliación do cemiterio da Romea, coñecida como A Fraga do Alén, levouse os dous galardóns principais do X Concurso de Cemiterios de España 2026.
O certame, organizado pola empresa Enalta, distinguiu o proxecto lalinense como Mellor Cemiterio 2026 e concedulle ademais o Premio Natureza Viva. Un dobrete que non premia a espectacularidade, senón algo máis difícil de conseguir: que un espazo funerario se entenda como parte do patrimonio e da paisaxe dunha comunidade.
O bosque entra no recinto funerario
A clave do proxecto reside na súa concepción. En lugar de presentar a ampliación como unha simple expansión de nichos e parcelas, a proposta integrou a fraga existente dentro do espazo do cemiterio, con percorridos pensados para seren accesibles á cidadanía en xeral. Non se trata, polo tanto, dun recinto pechado exclusivamente ao dó, senón dun lugar que tamén funciona como espazo de paseo e de memoria colectiva.
O deseño foi desenvolvido polo estudo Promove Arquitectura, con LaND30 ao cargo da vertente paisaxística. Ambos os equipos lograron que o xurado valorase, por un lado, a actuación completa e, por outro, a súa capacidade de fundir natureza e recordo nun contorno con valor social e ambiental.
Que premian estes certames
A categoría de Mellor Cemiterio recoñece os recintos que conservan e comparten o seu patrimonio —histórico, artístico ou natural— como elemento identitario da súa comunidade. O Premio Natureza Viva, pola súa banda, céntrase nas actuacións que coidan o medio ambiente e integren a natureza en espazos vinculados á memoria. A Fraga do Alén obtivo o primeiro premio en ambas as modalidades nas que resultou finalista.
Debería sorprendernos que un cemiterio do Deza compita e gañe a escala nacional? Quizais non. A tendencia na arquitectura funeraria europea leva anos xirando cara a modelos de «cemiterio-paisaxe», onde a vexetación autóctona, a permeabilidade do solo e o carácter de espazo público pesan tanto como a propia capacidade de enterramento. O caso lalinense encaixa de cheo nesa corrente.
Recoñecemento institucional
Os galardóns foron recollidos pola tenente de alcalde, Paz Pérez Asorey, e pola concelleira de Cemiterios, Carmen Canda Larroy, en representación do Concello de Lalín, nun acto celebrado o pasado 30 de setembro.
Máis alén do trofeo, o recoñecemento pon en valor unha forma distinta de entender os servizos funerarios municipais: non como unha xestión de mantemento, senón como unha política de territorio. Que a ampliación dun camposanto parroquial de Botos acabe sendo un modelo nacional di moito —ben— de como se está a repensar a relación entre os nosos pobos e os seus espazos de memoria.
Ao final, a lección que deixa A Fraga do Alén é sinxela de enunciar e difícil de executar: os cemiterios non teñen por que ser lugares de exclusión da paisaxe. Cando se deseñan con sensibilidade cara ao contorno que os rodea, poden converterse nun dos poucos espazos públicos onde a comunidade dialoga á vez coa súa historia e coa súa natureza. Lalín acaba de demostralo ante todo o país.
Con información de Diario de Pontevedra.
