O absentismo escolar dispárase en Galicia: un reto crecente

A ausencia prolongada de profesorado e persoal de apoio nos centros educativos galegos rexistrou un repunte preocupante en só dous anos. Os datos falan claro: mentres o persoal docente incrementou o seu absentismo nun 31 %, no caso do non docente a subida acada o 71 %. Un fenómeno que afecta tanto ao clima escolar como ao funcionamento diario de colexios e institutos.

As cifras, que proceden de fontes autonómicas, constatan unha realidade que comeza a ser insoslaible para familias e responsables educativos. Aínda que o absentismo sempre existiu, o salto rexistrado desde 2021 en Galicia comeza a xerar debate e preocupación dentro e fóra das aulas.

Un incremento sen precedentes no persoal non docente

Ninguén esperaba un crecemento tan acusado. O persoal non docente —administrativos, servizos xerais, auxiliares— viu duplicadas na práctica as súas taxas de baixas e ausencias. Un responsable sindical con anos de experiencia na comarca do Salnés resúmeo así: a carga de traballo e o envellecemento dos cadros de persoal están detrás de moitos partes médicos. Hai que sumar a presión derivada dunha maior burocracia e a falta de substitucións áxiles, que converte cada ausencia nun pequeno terremoto dentro do centro.

Abonda con mirar a situación en escolas de municipios medianos, como Sarria ou Lalín, para entender o impacto. Se falta un administrativo, a xestión de bolsas ou o control do comedor ralentízanse. Se non acode o persoal de limpeza, resíntese a hixiene, xusto nun momento no que a saúde pública pasou a primeiro plano desde a pandemia. Non é menor o dato: en varios centros de Ferrol e Lugo, o propio alumnado notou o efecto destas ausencias, segundo confirman fontes municipais.

Docentes: máis baixas, máis presión

O profesorado tamén acusa o golpe. Un 31 % máis de absentismo en dous anos non é unha cifra menor. Poucas veces o sistema educativo galego vira un salto semellante en tan pouco tempo. Desde a Consellería de Educación recoñecen que, aínda que hai factores conxunturais, o esgotamento tras a pandemia e o aumento da idade media do profesorado están detrás deste fenómeno. Moitos docentes superan xa os 50 anos, o que se traduce en máis baixas por enfermidade común e doenzas crónicas.

Cómpre lembrar que o absentismo non só implica clases sen profesor, senón tamén unha sobrecarga para quen permanece no centro. O reparto de grupos, a reorganización de horarios e a xestión de actividades extraescolares complícanse cando falta persoal clave. Un xefe de estudos nunha escola coruñesa sinala sen rodeos: “Cada baixa é un crebacabezas que resolver a contrarreloxo”.

Que consecuencias ten para o sistema educativo?

O certo é que o incremento do absentismo xa se deixa sentir na calidade do ensino. Os equipos directivos vense obrigados a reorganizar a contrarreloxo a cobertura das clases, a miúdo sen substitucións inmediatas. Nalgúns institutos de Vigo e Ourense, as familias manifestaron a súa inquedanza ante a falta de continuidade nalgunhas materias. Non semella casualidade que a preocupación polo rendemento escolar medrase, especialmente nos cursos de transición como 1.º da ESO ou 2.º de Bacharelato.

Quen traballa na administración educativa galega admite que o absentismo xera un efecto dominó: máis presión para o persoal presente, maior tensión nas relacións laborais e, en definitiva, unha sensación de inestabilidade na comunidade educativa. As asociacións de nais e pais, pola súa banda, pediron revisar os protocolos de substitución e mellorar as condicións laborais para evitar este tipo de situacións.