Un grupo de investigadores liderado desde Vigo demostrou que as habilidades sociais alteradas pola adicción poden mellorarse mediante un programa dixital de adestramento emocional, o que favorece a integración social e reduce o risco de recaída. O ensaio clínico piloto, realizado en 15 centros de toda España con 47 participantes con trastorno por uso de substancias, acaba de publicarse na revista Drug and Alcohol Dependence. O traballo, coordinado polo Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur e o Centro Asistencial de Drogodependencias de Vigo, busca incorporar a cognición social nos tratamentos convencionais. Segundo os autores, intervir nestas capacidades é clave para mellorar a adaptación e a vida en comunidade de quen reciben terapia pola adicción.
A investigación, dirixida desde Vigo, é un dos maiores estudos no campo da cognición social realizados ata a data. Participaron 47 persoas derivadas de 15 centros especializados en adicións de distintas comunidades autónomas, o que aporta diversidade clínica e contextual á mostra. Os resultados sinalan melloras significativas en tarefas de recoñecemento emocional tras someter aos pacientes a sesións cun software deseñado para exercitar a percepción e a interpretación de expresións faciais. Trátase dun ensaio controlado, aínda que os autores o cualifican como piloto e reclaman máis estudos a maior escala para consolidar os achados.
O proxecto foi liderado polo equipo do Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur, co neurocientífico Carlos Spuch como un dos responsables principais. Desde esa perspectiva, os investigadores enfatizan que a adicción non só implica perda de control sobre o consumo, senón tamén alteracións en procesos psicolóxicos que utilizamos constantemente ao relacionarnos cos demais. Mellorar esas capacidades, sosteñen, repercute na capacidade de negociar conflitos, interpretar intencións alleas e responder axeitadamente en contextos sociais que son determinantes para a recuperación.
En estudos previos realizados polos mesmos autores en usuarias e usuarios de centros portugueses especializados en adición observouse que arredor do 70% presentaba dificultades para identificar emocións no rostro. Esas carencias afectan ao recoñecemento de emocións básicas como a felicidade, o medo, a tristeza, o asco ou a ira, e limitan a habilidade para comprender o que outras persoas pensan ou senten. A persistencia destes déficits complica a reinserción social e o mantemento de relacións persoais estables, factores que á súa vez poden aumentar a vulnerabilidade ás recaídas.
Para abordar ese problema, o ensaio empregou un programa de adestramento cognitivo dixital centrado no adestramento emocional. O software propón exercicios repetidos e adaptativos destinados a afinar a percepción de expresións faciais e a interpretación de sinais sociais, con retroalimentación que axuda á aprendizaxe. Tras o período de intervención, as persoas participantes amosaron melloras cuantificables en probas específicas de recoñecemento emocional, o que suxire que as capacidades sociais afectadas pola adicción conservan certa plasticidade adestrable.
Os investigadores tamén sinalan que estas melloras prácticas poden traducirse en beneficios clínicos relevantes: unha mellor comprensión das emocións e das intencións alleas facilita a resolución de conflitos, a comunicación e a inserción en ámbitos laborais e comunitarios. Desde o equipo apúntase que reforzar o «cerebro social» dentro dos programas de tratamento podería ser unha estratexia complementaria para reducir a probabilidade de recaída e mellorar os resultados a medio e longo prazo. Non obstante, advirten que se precisan seguimentos prolongados para confirmar a durabilidade dos efectos.
Ademais de Carlos Spuc
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.