Cribado en Galicia reduciu a mortalidade por cancro de mama e colorrectal máis do 20%

A subdirectora xeral de Estilos de Vida Saudable da Consellería de Sanidade, Sagrario Pérez Castellanos, revelou este mércores nun obradoiro celebrado en Barcelona que os programas de cribado do cancro de mama e colorrectal en Galicia lograron reducir a mortalidade en máis do 20 % entre as mulleres de 50 a 69 anos, cunha diminución próxima ao 21 % no caso do colorrectal nesa mesma franxa de idade. A comunicación tivo lugar durante unha xornada dedicada á detección temperá e ás avaliacións de impacto, na que a Xunta expuxo datos e proxectos relacionados co cancro e coa organización asistencial. Máis noticias de Galicia.

Os programas de cribado de mama e colorrectal levan implantados no sistema sanitario galego máis de dúas décadas, o que permitiu acumular información suficiente para analizar o seu efecto sobre a mortalidade, así como sobre a detección temperá e a planificación da atención. Segundo explicou a subdirectora, esa traxectoria é a que facilita cuantificar os beneficios en supervivencia e elaborar estratexias para optimizar recursos e fluxos asistenciais. Os responsables sanitarios subliñan que dispoñer de series longas de datos é clave para decidir axustes e melloras.

Durante o obradoiro puxéronse o acento na necesidade de avaliar estes programas de maneira integral, incorporando indicadores que vaian máis aló da mera redución de falecementos. Entre os criterios sinalados figuran o volume de probas diagnósticas que xera o cribado e o impacto que isto ten sobre a demanda asistencial na atención primaria e nos hospitais. A intención, segundo a Consellería, é medir non só o efecto clínico senón tamén as consecuencias organizativas para poder planificar recursos humanos e tecnolóxicos con antelación.

Galicia participa ademais como rexión piloto nun proxecto europeo de estratificación do risco para o cribado do cancro de próstata, un modelo que aposta por priorizar a quen, polo seu perfil individual, se beneficia máis dunha revisión temperá. O sistema de saúde galego actúa en condicións reais de asistencia para avaliar a viabilidade de aproximacións de cribado baseadas no risco individual e non só na idade cronolóxica. Este enfoque pretende reducir sobrediagnósticos e optimizar a relación custo-beneficio dos programas poboacionais.

En paralelo, as autoridades sanitarias galegas están a probar, mediante un proxecto piloto, o impacto asistencial dun posible cribado do cancro de pulmón que empregaría tomografías computarizadas de baixa dose para identificar casos sospeitosos. O obxectivo é activar vías rápidas de diagnóstico nas persoas identificadas como de risco e, dese xeito, aumentar a detección en fases máis tratables. Este tipo de cribado supón ademais retos loxísticos e de capacidade diagnóstica que o proxecto quere cuantificar antes de recomendar a súa extensión.

A detección temperá explica un descenso superior ao 20%

Os expertos participantes na xornada coincidiron en que a incorporación de ferramentas de big data, intelixencia artificial e tecnoloxías ómicas pode facilitar a transición cara a modelos de detección temperá máis personalizados. Estas tecnoloxías permitirían axustar a idade de inicio, a intensidade das probas e os protocolos de seguimento ao perfil de risco individual de cada persoa. Non obstante, os ponentes insistiron en que calquera avance debe garantir a equidade no acceso e a sustentabilidade do sistema público de saúde.

A Consellería insistiu en que a avaliación do impacto asistencial é imprescindible para acompañar a evolución dos programas de cribado e evitar efectos non desexados como a saturación de consultas ou de probas diagnósticas. Medir a repercusión na atención primaria e nos servizos hospitalarios permitirá deseñar circuitos asistenciais.