O exame de Rosalía e o 98 marca o inicio da PAU

13.441 estudantes galegos comezaron este martes as probas de acceso á universidade, un 3,8% máis ca en 2025. En Santiago, Lugo, Vigo e Ourense, os campus encheronse de tensión e repasos de última hora. O primeiro exame, Lingua e Literatura Castelá, puxo sobre a mesa un artigo sobre Lux, o novo disco de Rosalía, e textos de Unamuno e Machado. A ninguén se lle escapa que estas probas non miden só coñecementos, senón que anticipan o futuro dunha xeración.

Os feitos

A proba deste martes arrincou ás 10:00 en 36 sedes repartidas en 10 localidades galegas, dende a Facultade de Ciencias da Comunicación en Santiago ata o IES de Vilagarcía. No exame de Lingua e Literatura, os estudantes debían analizar un artigo de opinión sobre o álbum Lux, publicado en febreiro de 2026, que a consellería utilizou como texto actual para avaliar a capacidade crítica. Xunto a iso, cuestionouse o papel da Xeración do 98 na configuración do pensamento español, con especial foco en Miguel de Unamuno e Antonio Machado.

Ademais, os alumnos traballaron sobre obras obrigatorias como A Fundación, de Buero Vallejo, e O lector de Julio Verne, de Almudena Grandes, dependendo da súa modalidade. Pola tarde, avaliáronse materias como Matemáticas Aplicadas ás Ciencias Sociais II, Técnicas de Expresión Gráfico-Plástica e Xeoloxía, con horarios esgallonados ata as 18:00. Todo baixo unha vixilancia reforzada que incluíu o uso de detectores de frecuencia en todas as sedes.

Non houbo incidentes graves, pero si polo menos tres expulsións en sedes de Vigo e A Coruña por intento de fraude con dispositivos electrónicos ocultos. A CIUG confirmou que calquera uso non autorizado de tecnoloxía supón a anulación automática do exame. «Non hai segundas oportunidades», afirmou un membro do tribunal en Santiago. Demasiado tempo se investiu para permitir trampas.

Contexto e antecedentes

Cómpre lembrar que este aumento de estudantes —495 máis ca en 2025— responde a un pico de natalidade rexistrado hai arredor de 18 anos, entre 2007 e 2008. «Hoxe estamos recollendo eses nacementos», dixo Iván Area, presidente da Comisión Interuniversitaria de Galicia (CIUG). Pero non é menor o dato: a partir de 2030, espérase unha caída progresiva. Ata un 43% menos de estudantes podería haber nas aulas universitarias galegas en dez anos.

Neste contexto, a CIUG reforzou o seu papel como institución coordinadora, algo que noutras comunidades non existe coa mesma eficacia. «Non é só unha oficina burocrática», sinalou Area. «É un modelo que funciona». Dende 2019, Galicia emprega detectores de frecuencia nas PAU, unha medida que moitos consideran clave na loita contra o fraude. A cifra fala por si soa: dende entón, os casos de copia organizada baixaron un 60%.

Perspectiva e futuro

O endurecemento dos controis non é unha moda. É unha resposta a unha nova era dixital, onde os dispositivos ocúltanse en bolígrafos, lentes ou mesmo papeis de caramelo. A CIUG publicou unha adenda ao protocolo que autoriza os examinadores a inspeccionar obxectos persoais, algo que antes non estaba contemplado. «O fraude evoluciona, e a vixilancia tamén debe facelo», afirmou un responsable do sector educativo.

Area advertiu tamén sobre o futuro demográfico: «Os que entren en 2035 supoñen un descenso de 1.885 nacementos respecto dos actuais». Este baleiro xeracional obrigará as universidades a repensar as súas estruturas: menos alumnos, máis recursos por estudante, pero tamén menos ingresos. Non parece casualidade que xa se fale de fusións de facultades en pequenas comarcas.