O Consejo de Ministros aprobou este martes 10 de marzo de 2026 un real decreto que garante o acceso á atención sanitaria pública ás persoas estranxeiras que residen en España sen autorización, co obxectivo de reforzar a universalidade do sistema e eliminar trabas administrativas que impedían a asistencia nalgúns casos. A medida, pactada entre o Ministerio de Sanidad e o de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones, pretende facilitar a atención inmediata e homoxeneizar criterios nas comunidades autónomas. O Executivo sostén que se trata dunha corrección de fallos prácticos na aplicación de normativas previas e dunha aposta pola saúde pública como ben colectivo. A reforma entrará en vigor o día seguinte á súa publicación no Boletín Oficial del Estado.

No corazón da norma figura a simplificación dos trámites: quen non conten con cobertura por outras vías poderán presentar unha declaración responsable en centros de saúde ou hospitais e recibirán un documento provisional que lles permitirá acceder desde ese mesmo momento á asistencia. O texto substitúe listaxes de requisitos por un procedemento máis áxil, pensado para evitar demoras en situacións que requiren atención urxente ou continuada. Desde o primeiro contacto co sistema sanitario, a intención do Executivo é que a atención non quede supeditada á resolución administrativa de expedientes. Ademais, a norma regula a cooperación entre centros sanitarios e servizos sociais para facilitar as xestións.

Para acreditar a residencia en España a norma privilexia o empadroamento como proba preferente, aínda que acepta outras acreditacións como certificados de escolarización, informes de servizos sociais ou facturas de subministracións a nome do solicitante, de modo que non quede fóra quen non teña acceso inmediato ao padrón. A Administración terá un prazo máximo de tres meses para resolver as solicitudes e, en caso de silencio administrativo, a petición considerarase estimada. O mecanismo pretende reducir o limbo xurídico que deixaba a algunhas persoas sen acceso a prestacións básicas mentres se dirimían trámites.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O texto identifica de forma explícita colectivos cunha protección prioritaria: menores de idade, mulleres embarazadas —con atención durante embarazo, parto e posparto— e vítimas de violencia de xénero, violencia sexual ou trata, que terán acceso inmediato sen necesidade de achegar a documentación previa. Tamén se estenden garantías a solicitantes de protección internacional, solicitantes de status temporal e persoas con discapacidade, para as que se prevén soportes e formatos accesibles no proceso. Estas medidas responden a criterios sanitarios e de dereitos humanos que buscan evitar vulneracións por motivos administrativos.

O real decreto inclúe ademais unha ampliación da cobertura para cidadáns españois de orixe que residan no estranxeiro e que se trasladen temporalmente a España se carecen de cobertura por convenios internacionais, así como modificacións no copago ortoprotésico: quen xa están exentos do copago farmacéutico ambulatorio, como pensionistas con rendas baixas ou persoas con discapacidade, quedarán tamén exentos de pagar estes produtos. O Goberno defende que eses cambios poñen fin a incoherencias no esquema de prestacións e alivian cargas económicas para colectivos vulnerables.

A norma xorde, segundo explican desde o Executivo, para corrixir problemas de aplicación derivados do Real Decreto-ley 7/2018, impulsado polo Goberno de Pedro Sánchez para restituír a universalidade sanitaria, e dos recortes que introduciu o Real Decreto-ley 16/2012 baixo o Executivo de Mariano Rajoy. Fontes ministeriais sosteñen que a reforma non crea novos dereitos, senón que facilita o seu exercicio e elimina barreiras que na práctica impedían a asistencia. Os servizos autonómicos de saúde serán os encargados de xestionar os expedientes e adaptar os procedementos á operativa local.

A ministra de Sanidad, Mónica García, defendeu a iniciativa subliñando que a atención sanitaria debe ser a opción por defecto para todas as persoas que viven no país, por motivos de saúde pública e de cohesión social. Na súa intervención explicou que a medida pretende evitar exclusións por falta de documentación e que os centros sanitarios poidan prestar coidados sen dilacións administrativas. O Ministerio de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones engade que a coordinación entre administracións será clave para que o novo marco funcione desde o primeiro día.

Organizacións sociais e colectivos de migrantes celebraron a aprobación como un avance en dereitos básicos, mentres que algúns partidos e voces críticas alertan sobre o custo e reclaman maiores controis para evitar fraudes. Expertos en saúde pública consultados salientan que garantir a cobertura a toda a poboación residente é tamén unha estratexia de prevención epidemiolóxica que beneficia ao conxunto da sociedade. A entrada en vigor tras a súa publicación no BOE dará paso agora á fase de despregamento e avaliación, que medirá ata que punto a letra do real decreto se traduce en acceso real e efectivo nos centros de saúde das distintas comunidades.