Santiago súmase ao control dos aluguéis: ¿solución ou parche para a crise da vivenda?
A capital galega convértese na segunda cidade de Galicia, tras A Coruña, onde os prezos do aluguer quedarán suxeitos a topes legais durante os próximos tres anos.
SANTIAGO — A publicación no Boletín Oficial do Estado da resolución que declara Santiago de Compostela como zona de mercado residencial tensionado marca un antes e un despois na política de vivenda da capital galega. A medida, que entrará en vigor mañá mesmo, terá unha vigencia de tres anos e responde a unha solicitude expresa do Concello, validada agora polo Ministerio da Vivenda.
Un marco legal con ambicións transformadoras
A decisión enmárcase dentro da lei estatal 12/2023, unha norma que busca regular o acceso á vivenda nesas zonas onde o mercado amosou desequilibrios máis acentuados. Esta lexislación establece mecanismos de control sobre os aluguéis, limita as subidas de renda e ofrece protección reforzada a colectivos vulnerábeis fronte a posibles desaloxamentos.
Non é casualidade que Santiago sexa a segunda cidade galega en acollerse a esta figura, despois de que A Coruña abrira o camiño. A capital compostelana arrastra dende hai anos unha problemática ben coñecida: a confluencia dunha poboación universitaria numerosa, un sector turístico en expansión e unha oferta de vivenda que non conseguiu crecer ao mesmo ritmo que a demanda.
¿Que implica realmente esta declaración?
Coa declaración de zona tensionada, o Concello de Santiago poderá aplicar as medidas correctoras que xa foron aprobadas previamente. Entre elas destacan a limitación das rendas en novos contratos de alugueiro e a posibilidade de prorrogar contratos existentes en condicións favorables para os inquilinos.
Con todo, convén non alimentar expectativas desmesuradas. A experiencia doutras cidades españolas que xa aplicaron medidas similares suxire que os efectos non son inmediatos nin milagrosos. O control de prezos, por si só, rara vez resolve os problemas estruturais do mercado inmobiliario.
O contexto galego: dúas cidades, dúas realidades
Que Santiago e A Coruña sexan as únicas cidades galegas que solicitaron esta declaración di moito sobre as dinámicas do mercado inmobiliario na comunidade. Mentres que nas urbes máis povoadas a presión sobre os aluguéis se converteu en insostible para amplas capas da poboación, noutras zonas de Galicia o problema é menos acuciante.
A capital galega presenta, ademais, un compoñente estacional moi marcado. A demanda de vivenda dispara co inicio do curso universitario, xerando cada ano escenas de estudantes facendo colas para conseguir piso. Esta presión estacional convive cunha demanda estable de profesionais, funcionarios e traballadores do sector servizos que tamén precisan un teito.
As dúbidas que planean sobre a medida
Non todo son parabens nesta declaración. Voces do sector inmobiliario e dalgúns propietarios expresaron a súa preocupación polo que consideran unha intervención excesiva no mercado. A experiencia noutras comunidades autónomas demostrou que o control de prezos pode ter efectos secundarios non desexados, como a retirada de vivendas do mercado de alugueiro ou o incremento dos aluguéis temporais e turísticos, que quedan fóra desta regulación.
O verdadeiro desafío para Santiago será compaginar a contención de prezos co estímulo necesario para que a oferta de vivenda aumente. Sen novas promocións de vivenda pública, sen incentivos para que os pequenos propietarios poñan os seus pisos no mercado de alugueiro e sen unha política decidida contra a vivenda baleira, calquera medida de control corre o risco de quedar nun simple parche.
Un prazo de tres anos para demostrar resultados
O horizonte temporal fixado é de tres anos, un período suficiente para avaliar se as medidas están dando froitos ou se, polo contrario, xeran distorsións que empeoran a situación. Durante este tempo, o Concello deberá facer un seguimento riguroso dos indicadores do mercado e estar disposto a axustar as políticas se fose necesario.
A declaración de zona tensionada non é un fin en si mesma, senón unha ferramenta. A súa eficacia dependerá de como se combine con outras políticas de vivenda: dende a construción de vivenda protexida ata a rehabilitación de inmobles, pasando pola loita contra a especulación e a promoción dun modelo turístico máis equilibrado.
Unha oportunidade que non admite demora
Santiago ten agora a oportunidade de demostrar que o control de alugueiros pode ser algo máis que unha medida cosmética. A capital galega, co seu peso institucional, a súa universidade e o seu atractivo turístico, converteuse nun laboratorio de políticas de vivenda en Galicia. O éxito ou fracaso desta experiencia servirá de referencia para outras cidades que contemplan dar o mesmo paso.
A pelota está agora no tellado do Concello e da Xunta. A declaración de zona tensionada abre a porta a intervenir no mercado, pero sen unha aposta decidida por aumentar a oferta de vivenda asequible, dificilmente se resolverá un problema que leva anos enquistado. Os próximos tres anos serán decisivos para saber se Santiago logra conciliar o dereito á vivenda cun mercado que, ata agora, demostrou ser incapaz de autorregularse.
