O lume que se declarou o 12 de agosto na parroquia de A Granxa (Oímbra) e que non se deu por extinguido ata o 31 de agosto deixa unha comarca marcada: nove concellos afectados, miles de hectáreas calcinadas e escenas de rescate, desolación e solidariedade que aínda resoan en Monterrei e na provincia de Ourense. A magnitude do sinistro—o segundo maior da historia recente de Galicia—obrigou ao corte da A-52, illando temporalmente a provincia coa meseta e multiplicando a sensación de urxencia eses días.
O lume e a resposta sobre o terreo
As chamas se orixinaron arredor das 14:30 horas do día 12 nun monte de pendentes pronunciadas, un terreo que favorece a velocidade de propagación. A aquela combinación xa perigosa de seca, altas temperaturas e refachos de vento uniuse a orografía: o incendio saltou barreiras naturais e adquiriu tal virulencia que, en poucas horas, deixou a tres brigadistas municipais feridos e obrigou a reforzar os medios despregados.
O dispositivo mobilizado chegou a ser masivo: 18 técnicos, 175 axentes, 241 brigadas, 153 motobombas, 6 pás, 8 unidades técnicas de apoio, 18 helicópteros, 34 avións e a Unidade Militar de Emerxencias (UME). A pesares diso, durante días os equipos atopáronse ante un «David contra Goliat», como resumiron veciños que viron como as chamas abrían quilómetros e quilómetros de monte por diante.
A traxectoria do lume acabou estendéndose pola comarca de Monterrei e afectando a nove concellos: Oímbra, Monterrei, Cualedro, Verín, Laza, Trasmiras, Castrelo do Val, Baltar e Xinzo de Limia. Neste avance o sinistro chegou a fusionarse co inicio rexistrado en Gudín (Xinzo), algo que multiplicou a extensión queimada e as dificultades de contención.
Danos materiais e testemuños de quen o perderon todo
O balance amargo do perímetro xa consolidado fala de 23.763 hectáreas danadas—14.491 de monte raso e 9.273 de arboredo—, numerosas edificacións afectadas e poboacións da comarca con feridas difíciles de cicatrizar. Un dos núcleos máis golpeados foi A Caridade (Monterrei), onde o 13 de agosto as chamas rodearon casas e vehículos e arrasaron vivendas familiares que quedarán só na memoria de quen viviron alí.
Historias persoais ilustran a dimensión humana da traxedía. Samuel Vieira Justo, de 42 anos e fillo único, perdeu a casa familiar que os seus avós levantaran e o vehículo co que se movía. Un primo seu, de 57 anos, tamén viu consumirse a vivenda na que residía. Ademais, un dos brigadistas que interveu o primeiro día, un mozo de 18 anos, sufriu queimaduras que afectan a máis do 50% do seu corpo; o seu caso foi o máis grave entre os afectados pola intervención inicial.
“Foi coma a bomba de Nagasaki: os quilómetros e quilómetros de monte que arderon”,
recorda Manuel Palanca, veciño dunha aldea próxima á fronteira con Portugal. Palanca insiste no papel do vento: “as chamas estaban a máis dun quilómetro e en dez minutos xa estaban aquí”; engade que a aldea non se queimou de cheo porque “apagámolo entre todos”.
A intervención cidadá foi unha constante. Mesmo en medio do perigo, veciños traballaron codo con codo con bombeiros e brigadas; algúns, como Alfonso Álvarez, converteronse en referencias locais pola súa experiencia. En Bousés, onde a acción comunitaria evitou danos en vivendas, un
