A eiruga soldado pon en xaque a alimentación do gando en Galicia

O millo, elo crítico na industria láctea

En Galicia, o millo forraxeiro non é un cultivo máis. Constitúe a base alimenticia de miles de explotacións gandeiras, especialmente no sector lácteo, motor da economía rural. A superficie dedicada a esta planta rolda as 13.500 hectáreas, e máis do 40% concéntrase na provincia da Coruña, o que a converte nunha zona estratéxica para o abastecemento de silo e penso. Calquera alteración na súa produción tradúcese inmediatamente en custos adicionais para os gandeiros e, a longo prazo, en presión sobre os prezos do leite.

Un vello inimigo que regresa con máis forza

O verme soldado (Mythimna unipuncta) non é un descoñecido para os agricultores galegos. As súas aparicións cíclicas, documentadas desde os anos noventa, provocaron perdas parciais ou totais en colleitas de millo, pastos e outros forraxes. Trátase dunha eiruga que nas súas fases larvarias aliméntase vorazmente das follas, podendo defoliar unha planta en cuestión de días. As condicións de humidade e temperatura suave, frecuentes no litoral atlántico, favorecen o seu desenvolvemento e a rápida expansión das poboacións.

Na última campaña, as organizacións agrarias intensificaron os seus avisos. Un portavoz de Unións Agrarias-UPA transmitiu a súa preocupación por unha propagación descontrolada por comarcas como Costa da Morte, Terra de Soneira, Bergantiños, Xallas, Ordes e A Barcala, e alertou do inicio da proliferación en Deza. A velocidade de avance da praga sorprendeu mesmo a agricultores veteranos, que observan como as larvas migran en masa dunha parcela a outra unha vez esgotado o alimento.

A ameaza do verme soldado transcende o ámbito fitosanitario: é un reflexo da vulnerabilidade dun modelo agrario que necesita adaptarse aos novos desafíos climáticos e económicos.

A resposta institucional, entre a urxencia e a burocracia

A chamada de auxilio lanzada polo sector produtor esixe unha implicación directa da Xunta de Galicia. Pero a experiencia doutros episodios similares mostra que a actuación administrativa adoita chegar tarde ou con recursos limitados. A declaración de zona de emerxencia fitosanitaria, a habilitación de tratamentos excepcionais ou a cofinanciación de produtos de control biolóxico son ferramentas que, segundo os sindicatos, deberían mobilizarse con maior celeridade. Mentres tanto, os agricultores asumen en solitario o custo dos fitosanitarios e a perda de rendemento das súas terras.

A coordinación entre as consellerías de Medio Rural e os servizos de sanidade vexetal é clave para trazar un mapa de seguimento en tempo real e emitir recomendacións homoxéneas. Con todo, a dispersión parcelaria e a diferente capacidade de inversión das explotacións dificultan calquera estratexia colectiva. A iso súmase o temor a que un uso indiscriminado de insecticidas químicos poida afectar os polinizadores e a calidade do solo, o que abre un debate sobre métodos alternativos como as feromonas ou os baculovirus.

Climatoloxía e globalización: cóctel propicio para as pragas

Os expertos en cambio climático advirten de que o aumento das temperaturas medias e a alteración dos réximes de choivas están ampliando as áreas de distribución de moitas pragas. O verme soldado, orixinario de zonas tropicais e subtropicais, atopa agora condicións óptimas para invernar en latitudes máis setentrionais e completar varios ciclos reprodutivos por campaña. Este factor, combinado co movemento internacional de mercadorías e a redución da biodiversidade agrícola, crea o caldo de cultivo perfecto para que insectos oportunistas coloniecen novos territorios.

Conclusión: unha oportunidade para repensar o modelo

Máis a