Investigadores da Universidade de Uppsala alertan de que o efecto dalgúns antibióticos sobre a comunidade bacteriana do intestino pode perdurar ata oito anos, segundo un estudo publicado o 11 de marzo de 2026 en Nature Medicine. O traballo, que analiza datos de milleiros de suecos, relaciona o uso previo destes fármacos con cambios sostidos na composición e diversidade do microbioma, o que podería explicar o maior risco dalgunhas enfermidades. O estudo suxire que incluso tratamentos únicos con determinados antibióticos deixan pegada a longo prazo e plantea preguntas sobre como se deben prescribir estes medicamentos.
O equipo examinou as mostras intestinais de 14.979 residentes de Suecia e cruzou esa información co rexistro nacional de dispensación de medicamentos, que inclúe todos os antibióticos entregados nas farmacias do país. Ao comparar persoas que tomaran distintos tipos de antibióticos nos oito anos previos coas que non os consumiran, os autores acharon asociacións claras entre tratamentos anteriores e a estrutura actual do microbioma. A solidez do rexistro sueco, con seguimento exhaustivo das prescricións, permitiu aos científicos avaliar efectos a prazos que raramente se abordan en estudos similares.
Os análisis mostraron que o uso pasado de antibióticos se vincula con variacións na riqueza e na composición das especies bacterianas do intestino. Segundo os autores, estas alteracións non se limitan a semanas ou meses, senón que nalgúns casos poden apreciarse anos despois do tratamento. En palabras de Gabriel Baldanzi, primeiro autor do estudo e exdoctorando en Uppsala, os datos indican que «un só ciclo de certos antibióticos deixa rastros» que aínda son detectables varios anos despois.
Non todos os antibióticos producían o mesmo efecto: as asociacións máis consistentes e duradeiras observaronse con clindamicina, fluoroquinolonas e flucloxacilina, mentres que a penicilina V, moi prescrita na atención primaria sueca, asociouse con cambios menos pronunciados e de duración máis curta. O achado dun vínculo forte entre a flucloxacilina, un antibiótico de espectro relativamente estreito, e alteracións do microbioma sorprendeu aos investigadores. Tove Fall, profesora de Epidemioloxía Molecular e responsable do proxecto, subliña que estes resultados requiren replicación noutras poboacións antes de extraer conclusións definitivas sobre causalidade.
Secuelas a oito anos dos antibióticos
Os autores lembran que os antibióticos seguen a ser imprescindibles para combater infeccións graves, pero advirten contra o seu uso excesivo, que pode elevar o risco de problemas como a diabetes tipo 2 ou infeccións gastrointestinais. A hipótese é que os cambios inducidos na microbiota intestinal actúan como mediadores dalgúns deses efectos adversos a longo prazo. Nun contexto no que a prescrición responsable xa é unha prioridade en moitos países, este estudo achega un novo argumento para conservar a eficacia destes fármacos e minimizar danos colaterais.
O valor do traballo radica tanto no seu tamaño mostral como na posibilidade de enlazar datos clínicos con rexistros farmacéuticos nacionais, algo relativamente raro fóra dos países nórdicos. Aínda así, os investigadores recoñecen limitacións: trátase de análises observacionais que non proban causalidade e poden verse afectadas por factores de confusión, como condicións de saúde subxacentes que motivaron a prescrición. Por iso, insisten na necesidade de ensaios e estudos complementarios noutros entornos xeográficos para confirmar e matizar os seus achados.
Desde o punto de vista clínico, os resultados poderían influír nas decisións de prescrición cando existen alternativas terapéuticas equivalentes en eficacia. Escoller un antibiótico con menor impa
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.