Trecentos anos despois de que a Coroa española escollera a ría ferrolana para instalar os seus estaleiros e a base da Armada, o destino destas augas volve a cruzarse coa industria pesada. O xigante automovilístico SAIC, matriz da marca MG, depositou a súa confianza no porto exterior de Caneliñas para o desembarque dos seus vehículos e o desenvolvemento da súa futura fábrica no norte de Galicia, segundo adiantou La Voz de Galicia. Unha decisión que deixa na estacada a outras localizacións peninsulares e que confirma ao noroeste galego como unha plataforma lóxica de primeiro nivel. A historia industrial da comarca de Ferrolterra atopa así unha nova vida no pleno século XXI.
De Tarragona á ría de Ferrol: as claves dun xiro lóxico
Pocas veces unha decisión empresarial desta magnitude enténdese sen analizar o terreo de xogo onde se asenta. Antes de fixar o seu rumbo cara ao noroeste, a multinacional asiática barallaba alternativas moi diversas sobre a mesa, sendo a zona de Tarragona unha das principais candidatas para acoller as súas operacións. A opción catalana contaba co tirón do Mediterráneo e a proximidade aos grandes centros de consumo europeos, pero o proxecto galego terminou imponéndose por goleada técnica.
A ninguén se lle escapa que o transporte marítimo de vehículos require unhas condicións portuarias excepcionais. O certo é que o porto exterior de Ferrol, situado na parroquia de Mugardos, reúne tres características letais para a competencia. A ubicación privilexiada no Atlántico permite un acceso directo ás grandes rutas comerciais oceánicas sen as restricións das entradas máis congestionadas. A esta vantaxe xeográfica súmase un dato determinante para a navegación de grandes buques: os vinte metros de calado. Unha profundidade que garante a maniobra dos enormes barcos cargueiros sen necesidade de esperar ás mareas nin realizar costosos dragues continuos.
Demasiadas vantaxes xuntas. A loxística do automóbil demanda portos profundos, rápidos e seguros. E a dársena ferrolana ofrece esas tres cualidades nun mesmo paquete. Quen pretenda competir con estes números na península ténoo duro.
O ferrocarril como variable decisiva para a industria
Non é menor o dato da conexión terrestre. O calado e a orientación atlántica serían insuficientes se os vehículos descargados nas instalacións portuarias non puidesen sair rapidamente cara aos seus mercados de destino. Alí radica a clave de bóveda de toda esta operación. O departamento de desenvolvemento logístico da Autoridade Portuaria de Ferrol leva impulsando durante anos unha conexión ferroviaria que une directamente as instalacións de Caneliñas coa rede xeral de vía ancha e o corredor atlántico. Esta inminente articulación co tren foi, sen dúbida, o factor que inclinou definitivamente a balanza.
O transporte por ferrocarril converteuse na obsesión da industria europea. A necesidade de reducir a pegada de carbono impulsa a busca de alternativas sostibles ao transporte por estrada. Convén lembrar que o tren permite retirar miles de camións das autovías, reducindo drasticamente as emisións de gases contaminantes. Unha multinacional comprometida coa sustentabilidade da súa cadea de subministración non podía obviar este aspecto.
A sinergia é perfecta. Chegan os buques, descargan miles de automóbiles e, case de inmediato, un convoy ferroviario distribúesos cara á península ibérica e o resto do continente. O porto ferrolano deixa de ser un punto final para converterse nun nó de comunicacións dinámico e fundamental para o sector.
O regreso aos orixes: a vocación industrial de Ferrolterra
Se retrocedemos ao 1726, os ilustrados españois tomaron unha decisión estratéxica que marcou o rumbo de Galicia. Ao designar Ferrol como sede dos astilleros reais e base da Armada, a Coroa xogaba a cabalo gañador. A ría despregábase como o mellor abrigo natural para construír naves. Esa aposta estatal deu vida a unha comarca enteira, modelou as cidades e configurou unha idiosincrasia fortemente ligada á mariñaría e aos astilleros. Durante décadas, a construción naval foi o motor económico inagotable de toda a zona norte da provincia da Coruña.
Con todo, os tempos cambiaron. As sucesivas crises industriais e a reconversión naval de finais do século XX deixaron feridas profundas. A comarca viviu períodos de incerteza, cun declive poboacional alarmante e a perda de emprego cualificado que obrigou a moitas xeracións a facer as maletas. O orgullo obreiro chocaba coa crúa realidade dalgunhas instalacións que necesitaban reorientar o seu modelo productivo.
La transición non foi sinxela. Aínda quedan secuelas dese desmantelamento. Dos grandes gradóns militares e privados pasouse á busca urxente de alternativas. Foi nese momento de escuridade cando as institucións locais, supostamente, centraron os seus esforzos en crear unha infraestrutura portuaria moderna e exterior, capaz de atraer un tráfico de mercadorías que o porto tradicional, encerrado no fondo da ría, non podía procesar. Esa visión de Estado, a miúdo criticada polo seu custo ou pola aparente desconexión coa realidade inmediata, é a que hoxe comeza a dar os seus froitos.
Un horizonte reactivado para o Atlántico galego
Difícil atopar un exemplo máis claro de resurrección rexional que o que hoxe protagonizan as instalacións ferrolanas. SAIC xa realizou as súas primeiras descargas de automóbiles nas novas terminais, pero a perspectiva de asentar unha factoría completa altera as regras do xogo para toda a comunidade. Non se trata só do impacto directo dos postos de traballo nas liñas de montaxe, senón de toda a auxiliar que gravita arredor dunha planta de vehículos. A industria do metal, os servizos de mantemento, as empresas de loxística de proximidade e o sector servizos da comarca en xeral frota as mans ante a inxección económica que supón semellante operación.
Non parece casualidade que as grandes corporacións miren cara ao noroeste. Galicia conta cunha rede de infraestruturas, unha calidade industrial e un capital humano que, a miúdo, pasan desapercibidos nos centros de decisión da península. Con todo, os datos están aí. As rías atlánticas posicionanse como plataformas de exportación incomparábeis. A conexión natural co comercio transoceánico configurou historicamente o carácter aberto e emprendedor desta terra. Un porto como o de Ferrol, blindado contra os temporais e dotado dunha profundidade enviable, é un activo estratéxico para calquera estado que se precie.
Três séculos separan esa decisión fundacional de 1726 e este desembarque industrial. As protagonistas do relato seguen sendo as mesmas: unha ría xenerosa e unha comunidade que sabe traballar con afán cando as oportunidades chamán á súa porta. Convén lembrar ás administracións públicas que o traballo, con todo, non remata co anuncio mediático. Manter a competitividade das infraestruturas, garantir a rapidez dos trámites administrativos, asegurar a formación do talento local e non descuidar a promesa dese corredor ferroviario son materias pendentes imprescindibles. A planta de MG é unha luz ao final do túnel, pero para que ilumine toda a comarca fai falta algo máis que buques e raís. Fai falta vontade política, planificación estratéxica a longo prazo e a certeza de que o futuro industrial de Galicia non pode deixar de lado a súa periferia atlántica. ¿Saberán desta vez as institucións estar á altura das circunstancias?
